Home / Actuele HR-issues / Coronavirus en werk

Coronavirus en werk

Coronavirus en werk: overzichtspagina over de consequenties van het coronavirus op de werkvloer.

Anderhalvemetereconomie
De zogeheten 1,5-metereconomie brengt nieuwe spelregels en uitdagingen met zich mee. Wat betekent dat voor uw organisatie?
Meer informatie 1,5-metereconomie op deze site.

Op deze pagina:
• de NOW (tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud) – NOW-1, NOW-2 en NOW-3.
• veilig en gezond omgaan met Covid-19 op de werkvloer; publicatie van AWVN, VNO-NCW en MKB-Nederland – ook Engelstalige versie beschikbaar
• collegiaal in- en uitlenen van personeel in de coronacrisis: modelovereenkomsten
coronavirus en ploegenrooster
• thuiswerken: arbo-tips voor werkgevers en werknemers
voorkom ziekteverzuim door psychische klachten
• coronavirus: het organiseren van een crisisteam

Veelgestelde vragen
Daarnaast geven we antwoord op vragen die werkgevers op dit moment veel stellen in verband met de coronacrisis.
Deze vindt u op twee aparte pagina’s op deze website:
Veelgestelde vragen over coronavirus en werk
Q&A internationale arbeidsmobiliteit en de coronacrisis

Ook in deze onzekere tijden kunnen leden op AWVN en de AWVN-adviseurs rekenen voor advies en ondersteuning. Meer informatie
  • Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW)

    NOW-3 (vanaf 1 oktober 2020)
    De NOW wordt vanaf 1 oktober 2020 met drie maal drie maanden verlengd. Aanvragen voor het eerste tijdvak van oktober tot en met december kunnen waarschijnlijk vanaf 16 november 2020 bij het UWV worden ingediend. Door het tijdvak van negen maanden krijgen ondernemers voor een langere periode helderheid, rust en tijd om zich aan te passen aan de veranderde economie.

    De NOW-3 is onderdeel van het nieuwe steun- en herstelpakket, waarin ook een verlenging van de Tozo en TVL zijn opgenomen. De betrokken ministers en staatssecretarissen hebben dit pakket op 28 augustus 2020 naar de Tweede Kamer gestuurd. Het budgettair beslag van de NOW-3 bedraagt € 5,4 miljard voor 9 maanden (€ 2,2 miljard in 2020 en € 3,2 miljard in 2021).
    Zie het nieuwsbericht NOW met 9 maanden verlengd, maar soberder voor een samenvatting van wat op grond van de Kamerbrief bekend is.
    Zodra de regelingen gepubliceerd zijn, wanneer is nog niet bekend, zal AWVN u nader informeren.

    NOW-2
    (1 juni-30 september 2020)
    Op 20 mei 2020 heeft het kabinet het vervolg van de Tijdelijke Noodmaatregel overbrugging ter behoud van Werkgelegenheid bekend gemaakt, kortweg NOW-2. Het subsidietijdvak loopt over de maanden juni tot en met september 2020. Onderstaande samenvatting is van 3 juli 2020.

    • Bekijk het webinar over de NOW-2 van AWVN-jurist Marco Veenstra van 27 mei 2020.
    • Download de presentatie die Marco Veenstra tijdens dit webinar geeft.

    •  NOW-2 bevat op verschillende punten wijzigingen ten opzichte van het eerste noodpakket.  Lees het bericht op deze site (geactualiseerd op 29 mei 2020) dat ingaat op die wijzigingen, of bekijk het beknopte overzicht van de AWVN-werkgeverslijn.

    • Bereken de hoogte van de NOW-2-subsidie met de NOW-2-subsidietool van AWVN


    NOW-1

    • Een samenvatting van de regeling kunt u hieronder downloaden. Dit is de meest actuele versie (23 april).

    Marco Veenstra
    april 2020
    Download
    Slot

    • Op 20 mei 2020 zijn enkele wijzigingen doorgevoerd in de NOW-1 (oplossingen voor incidentele betalingen en lagere loonsom in januari en verlenging aanvraagtermijn). Deze zijn nog niet in bovenstaande samenvatting van de regeling doorgevoerd. Meer informatie over de wijziging van NOW-1 per 20 mei.

    • Bereken de hoogte van de NOW-1-subsidie met AWVN-rekentool. Meer informatie

    • Wilt u als werkgever een aanvraag indienen om aanspraak te maken op de noodregeling? Met het onderstaande schema leidt AWVN u in tien overzichtelijke stappen door de aanvraagprocedure heen.


    NOW-1-regeling en concerns met minder dan 20% omzetdaling
    Wijziging van de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW), die op 5 mei 2020 van kracht werd. Werkmaatschappijen van een concern kunnen op grond van de eigen omzetdaling een beroep doen op de NOW als het concern minder dan 20% omzetdaling heeft, maar daar zijn wel strikte voorwaarden aan verbonden. Meer informatie
    Gerelateerde nieuwsberichten
    10 september 2020 NOW-1: versoepeling voor groepswerkmaatschappijen
    07 mei 2020 NOW: omzetdaling bepalen als je deel bent van concern
    13 mei 2020 Concern en NOW: op welke omzetdaling subsidie aanvragen?
    31 juli 2020 Gesubsidieerd ontwikkeladvies voor werkenden ook goed voor werkgever

  • Coronavirus: hoe veilig en gezond om te gaan met Covid-19 op de werkvloer

    Hoe moet je als bedrijf, instelling of organisatie op een gezonde en veilige manier omgaan met de gevolgen van het coronavirus? Daarover gaat de door VNO-NCW, MKB-Nederland en AWVN samengestelde handreiking, bedoeld voor onder meer werkgevers, managers en personeelsfunctionarissen.

    Laatst geactualiseerd 23 april 2020
    • Arbeidsrecht: vragen en antwoorden
    • Feiten over het virus: vragen en antwoorden
    • Checklist risicobeheersing – aandachtspunten
    • Het virus en werk: vragen en antwoorden
    • Bedrijfscontinuïteitsplan

    Engelstalige versie (geactualiseerd; beschikbaar sinds 16 april)
    • Labour law: questions and answers
    • Facts about the virus: questions and answers
    • Checklist risk management – key issues
    • The virus and work: questions and answers
    • Business continuity plan

  • Collegiaal in- en uitlenen van personeel in de coronacrisis: modelovereenkomsten

    Bedrijven die als gevolg van de coronacrisis te maken hebben met een sterke terugval van werk, willen vaak bedrijven die tijdelijk meer werk hebben, behulpzaam zijn met het zogeheten collegiaal uitlenen van werknemers. Zij vragen zich af wat er precies geregeld moet worden in dit soort gevallen. Daarom heeft AWVN voor haar leden een modelovereenkomst collegiaal inlenen / uitlenen arbeidskrachten opgesteld.

    Bij collegiale in- en uitlening is geen sprake van winstoogmerk. Alleen de werkgeverslasten worden doorbelast aan de inlener. Daarbij gaat het om de loonelementen, de reserveringen voor vakantiedagen, vakantiegeld en bijvoorbeeld een 13e maand en de werkgeverslasten sociale verzekeringen. AWVN heeft een model opgesteld voor het berekenen van de werkgeverslasten dat, met inachtneming van de toepasselijke cao of het arbeidsvoorwaardenreglement, op maat kan worden gemaakt. Wilt u hiervan gebruikmaken, neem dan contact op met de AWVN-werkgeverslijn, 070 850 86 05, werkgeverslijn@awvn.nl.

    In de modelovereenkomst is opgenomen wat in ieder geval moet worden overeengekomen teneinde duidelijkheid voor alle partijen te realiseren. In verband hiermee is gekozen voor een drie-partijenovereenkomst, waarbij ook de werknemer zelf is betrokken. Er kan natuurlijk ook voor gekozen worden om afzonderlijke afspraken te maken met de werknemer. In ieder geval dient de werknemer in te stemmen met zijn uitlening.

    De modelovereenkomst collegiaal inlenen / uitlenen arbeidskrachten is een basisdocument; u dient de overeenkomst verder op maat te maken voor uw specifieke situatie. AWVN adviseert u hier graag bij. Voor meer informatie en overleg kunt u contact opnemen met de AWVN-werkgeverslijn, 070 850 86 05, werkgeverslijn@awvn.nl.


  • Het coronavirus en het ploegenrooster

    Het spreekwoord zegt ‘nood breekt wetten’. In dit geval hoeven wetten niet te worden gebroken, maar wel zorgvuldig nageleefd. In het kader van de bijzondere omstandigheden, veroorzaakt door het coronavirus, zijn in sommige situaties minder medewerkers beschikbaar voor het rooster. Het is lang niet zo dat bepaalde productieprocessen zomaar kunnen worden stilgelegd en is thuis werken zeker niet voor iedereen een optie. Hoe dan een semicontinu drieploegenrooster of volcontinu vijfploegenrooster draaiende te houden bij een tijdelijke, verhoogde afwezigheid?

    Artikel 5.10 Arbeidstijdenwet
    Artikel 5.10 van de Arbeidstijdenwet voorziet daarin dat bij plotselinge onvoorziene situaties – waarbij de veiligheid en gezondheid van mensen in het geding is en ernstige schade aan goederen kan ontstaan, en het werk geen uitstel duldt – dat de normen voor arbeidstijd en rusttijd terzijde gelegd kunnen worden. Dat is geen vrijbrief voor het organiseren van werktijden. Houd er rekening mee dat binnen afzienbare tijd (denk 48 uur) een sluitende roostermatige oplossing beschikbaar moet zijn.

    12-uursdiensten
    De Arbeidstijdenwet staat toe dat 12-uursdiensten gedraaid kunnen worden. In geval van dagdienst is er geen belemmering. In geval van een 12-uursnachtdienst dient men daar vanwege de bezwaarlijkheid van nachtarbeid zorgvuldig mee om te gaan. Het aantal keren dat een 12-uursnachtdienst ingezet kan worden is gemaximeerd op 22 keer per 52 weken, onder gelijke inkorting van de rust na een nachtdienst van 14 uur naar 12 uur. De maximale arbeidstijd per week is ook in de Arbeidstijdenwet bepaald.

    Het rooster
    Of tijdelijk gebruik van 12-uursdiensten dé oplossing is kan niet zomaar worden vastgesteld. Dat zal altijd afhankelijk zijn van de omstandigheden in een bedrijf. Soms kan worden volstaan met het wijzigen van de bezetting, door bijvoorbeeld in een bepaalde dienstsoort met een lagere bezetting dan normaal te werken waarmee de reguliere 8-uursdienst gehandhaafd blijven. Ook het gebruik van ‘tussendiensten’ kan een mogelijkheid zijn om de beschikbare formatie zo goed mogelijk te verdelen over een periode van 24 uur. Zulke diensten dekken bijvoorbeeld een deel van de ochtend- en middagdienst of nachtdienst af. Een andere mogelijkheid is om in geval van een volcontinu rooster de output in het weekeinde te halveren en daardoor met een ploeg minder te werken bij gelijkblijvende 7 x 24 uur bedrijfstijd.

    Voorbeelden volcontinurooster
    In onderstaand voorbeeld is een vijfploegendienst tijdelijk omgezet naar een vierploegendienst met 12-uursdiensten in het weekeinde.

    Ma Di Wo Do Vr Za Zo
    1 M8 M8 M8 M8 O12 O12
    2 O8 O8 M8 N8 N12 N12
    3 O8 O8 O8
    4 N8 N8 N8 N8

    Omwille van ergonomische roostervuistregels is het gebruik van dit rooster niet voor langere tijd geschikt. Het rooster voldoet in beginsel aan de normen voor arbeidstijd en rusttijd uit de Arbeidstijdenwet. Aandachtspunt is de arbeidsduur. Deze bedraagt gemiddeld 42 uur. Door conform de Arbeidstijdenwet pauze in de dienst te organiseren kan de werkweek teruggebracht worden tot gemiddeld 40 uur of minder. Het maximum aantal 12-uursnachtdiensten is hiervoor al genoemd. Uitgaande van 12 uur arbeid tijdens een nachtdienst (pauze is natuurlijk altijd aan te raden) is dit rooster 44 weken bruikbaar.

    In het volgende voorbeeld is eveneens sprake van 7 x 24 uur bedrijfstijd met vier ploegen. Echter nu met een halve bezetting tijdens het weekeinde en een volledige bezetting op weekdagen. De vier ploegen zijn opgesplitst in acht (sub)groepen. Alle groepen lopen hetzelfde rooster. Slechts het startmoment verschilt. Hierdoor werken de groepen 1 t/m 4 altijd in de oneven weekeinden (in de even weekeinden zijn zij altijd vrij) en de groepen 5 t/m 8 werken in de even weekeinden (en zijn omgekeerd altijd de oneven weekeinde vrij). De gemiddelde werkweek bedraagt bij acht uur arbeidstijd per dienst 36 uur.

    Leeswijzer Elke groep 1 t/m 4 en 5 t/m 8 start in een eigen regel en zakt na twee weken een regel in het rooster. In acht weken heeft iedereen het rooster volledig doorlopen. Verticaal is per dagsoort de totale bezetting van groep 1 t/m 8 te zien. In het weekeinde is dan een halve bezetting af te lezen t.o.v. de weekdagen.

          1             2      
    Ma Di Wo Do Vr Za Zo Ma Di Wo Do Vr Za Zo
    1 O O O O O O M M N N
    2 M M M N N O O O
    3 M M N N N O O M M M
    4 N N O M M N N N
          2             1      
    Ma Di Wo Do Vr Za Zo Ma Di Wo Do Vr Za Zo
    5 N N N O O O O O O
    6 M M N N M M M N N
    7 O O O M M N N N
    8 O O M M M N N O M M


    Voorbeeld alternatieve drieploegendienst

    Het voorbeeld gaat uit van een hogere gemiddelde werkweek met vijf subgroepen en 120 uur bedrijfstijd. De N8 op vrijdag in week 3 kan ook in week 2 op de zondag geplaatst worden. Door pauzetijd aan de diensten toe te voegen kan de gemiddelde werkweek tot 40 uur teruggebracht worden.

    Ma Di Wo Do Vr Za Zo
    1 M8 M8 N12 N12      
    2 O12 O12 M8 M8 M8    
    3 N8 N8 N8 N8 N8    
    4 O8 O8 O12 O12 O12    
    5 N12 N12   O8 O8    

    In geval van extreem hoge uitval kan met 12-uursdiensten en twee ploegen 96 uur bedrijfstijd worden bereikt. Met maximaal 10 uur arbeidstijd per dienst is de gemiddelde werkweek 40 uur.

    Ma Di Wo Do Vr Za Zo
    1 O12 O12 O12 O12  
    2 N12 N12 N12 N12  


    Maatwerk?

    Met bovenstaande voorbeelden kunnen wellicht niet alle mogelijke situaties binnen bedrijven opgelost worden. Maatwerk zal altijd een optie blijven. Ook kan de arbeidstijd in de 12-uursnachtdienst aangepast worden door zodanig pauzes toe te kennen, dat deze zakt naar 10 uur per dienst. Dat maakt een nog langer gebruik van het rooster mogelijk. N.B. dat doet de bezwaarlijkheid van de 12-uursdienst niet afnemen. Het zijn de bijzondere omstandigheden die noodzaken tijdelijk buiten de bekende kaders te kijken.

    In ieder geval kan vrijwel altijd een roostermatige oplossing bedacht worden zonder daarvoor met elkaar fysiek in contact te komen. Telefonisch overleg, in combinatie met een paar formats in Excel, biedt vaak voldoende mogelijkheden om een voorstel uit te werken.

    Vragen? Stel ze aan de AWVN-werkgeverslijn of aan ShiftPlan

  • Thuiswerken: arbo-tips voor werkgevers en werknemers

    Nu veel werknemers thuis werken zijn er vragen over de inrichting van de werkplek en over de verplichtingen voor werkgever en werknemer. In algemene zin geldt dat de werkgever de verplichting heeft
    de werkplek zodanig in te richten dat de werknemer daar geen nadelige invloed voor zijn gezondheid door ondervindt. De werkplek moet daarom zo ergonomisch mogelijk worden ingericht. Dat geldt voor iedere werkplek, die beschouwd wordt als een normale werkplek. Bij thuiswerken is dit aan de orde als de werkgever het vanzelfsprekend vindt dat werknemers een gedeelte van de tijd vanuit huis werken. In dat geval is het ook vanzelfsprekend, dat de werkgever investeert in een goede ergonomische verantwoorde werkplek.
    de werknemers voor te lichten over de risico’s verbonden aan de werkplek en de maatregelen, die zij kunnen nemen om zich hier tegen te beschermen. Ook dus voor de risico’s die verbonden zijn aan thuiswerken.

    Uitzonderlijke situatie
    Op dit moment is er sprake van een uitzonderlijke situatie en kunnen we niet stellen dat thuiswerken een normale werkplek is. Het is aan het overleg tussen werkgever en werknemer, eventueel tijdelijk, apparatuur ter beschikking te stellen.

    Wel is het zinvol, zeker omdat deze periode van thuiswerken waarschijnlijk wel enige tijd duurt, werknemers voor te lichten over het goed inrichten van hun werkplek. Niemand is er immers bij gebaat wanneer medewerkers klachten aan hun nek, armen, rug of schouders ontwikkelen.

    Vijf praktische tips om gezond thuis te werken

    Tip 1 Neem regelmatig pauzes van het werken met een beeldscherm
    Om lichamelijke klachten te voorkomen, is het verstandig om taken met intensief gebruik van beeldscherm, toetsenbord en/of muis zoveel als mogelijk te beperken (advies: niet meer dan 4 uur per dag). Dit kan door taken af te wisselen, voldoende pauzes te nemen en deze efficiënt in te zetten. Het doorbreken van intensief werken met een beeldscherm kan door het nemen van micropauzes (van bijvoorbeeld 20 seconden). Kijk hier voor meer tips voor het optimaal werken met een beeldscherm

    Tip 2 Onderbreek langdurig zitten één keer per half uur met twee minuten
    Om gezondheidsklachten te voorkomen, is het van belang om lang zitten te onderbreken door te gaan staan of lopen. Bijvoorbeeld bij het telefoneren. Belangrijk is dat de beenspieren in actie komen. De volgende vuistregel kan je gebruiken: onderbreek het zitten één keer per half uur voor minimaal twee minuten.

    Tip 3 Neem de juiste lichaamshouding aan bij zittend werk
    Probeer altijd de juiste houding aan te nemen tijdens zittend werk (zie afbeelding). Zorg dat beide voeten op de vloer staan, zit rechtop en op 40-50 cm afstand van het scherm. Luister goed naar je lichaam – forceer niets bij klachten. Probeer (als het kan) meubels op jouw lichaam af te stellen en het gebruik van de muis af te wisselen met de functietoetsen op het toetsenbord. Kijk hier voor meer informatie over zittend werk

    Tip 4 Doe stretchoefeningen tussen het werk door
    Als je toch lang achter elkaar moet zitten, probeer dan met simpele stretchoefeningen eventuele stijfheid te voorkomen. Deze oefeningen kunnen bestaan uit je schouders herhaaldelijk op te halen, je hoofd te kantelen of je benen te strekken terwijl je zit. Kijk hier voor meer oefeningen

    Tip 5 Wissel telefoneren af met videogesprekken
    We zijn en blijven sociale wezens. Het is belangrijk om af en toe een gezicht te zien en sociale interactie op te zoeken met collega’s, vrienden en familie. Probeer waar het kan telefoontjes om te zetten in videogesprekken.

    Bijgaand nog een overzicht met tips voor de inrichting van een ergonomische werkplek ter voorkoming van klachten.

    Computerbureau • Traploos gemakkelijk in hoogte verstelbaar
    • Werk kabels weg
    • Vrije bewegingsruimte onder het bureau / werkblad
    Stoel • In hoogte verstelbaar
    • Rugleuning en armleuningen verstelbaar
    • Zo nodig voetensteun
    • Zorg dat beide voeten plat op de grond staan, zit rechtop, armen en benen in een rechte hoek
    • Gebruik eventueel een voetensteun
    Toetsenbord • Bij meer dan twee uur per dag gebruik bij voorkeur een los beeldscherm en losse muis gebruiken
    Beeldscherm • Zorg voor zo min mogelijk spiegeling
    • Hoogte instelbaar
    • Bovenrand beeldscherm op ooghoogte ( eventueel beeldscherm of laptopverhoger gebruiken)
    • Recht voor het beeldscherm zitten
    • Oogafstand 50 cm tot maximaal 90 cm bij grote schermen
    Verlichting • Zo weinig mogelijk reflectie, scherm niet te dicht bij het raam
    • Voorkom reflectie van de zon in het scherm
    Taak inhoud • Niet langer dan 2 uur achtereen achter het beeldscherm wissel af met ander werk of neem even afstand
    • Bij voorkeur niet meer dan 6 uur per dag beeldschermwerk
    Zittend werk • Lang zitten is een risico voor de gezondheid. Wissel daarom zittend werk regelmatig af door even te bewegen of ga zo mogelijk een tijdje staand werken

    We gaan hier uit van beeldschermwerk. Ook ander werk kan thuis gedaan worden. Ook daarvoor geldt dat de werkgever verplicht is risico’s te voorkomen en voorlichting te verzorgen.

  • Coronavirus: het organiseren van een crisisteam

    Met de coronapandemie is Nederland in een crisis verzeild geraakt die alle organisaties raakt. Natuurlijk is er in elke organisatie op dit moment een groep mensen bezig maatregelen te treffen om die crisis zo goed mogelijk te managen. Dat vraagt veel energie en tijd en verstoort de lopende operatie en de bestaande verhoudingen en status quo. Het huis staat in brand en moet worden geblust.

    Maatregelen die nu worden getroffen, hebben allerlei onvoorziene effecten in organisaties. Vanuit het vakgebied rampenbestrijding en crisisbeheersing is hierover veel bekend.
    AWVN heeft uit deze informatie een overzichtelijk webpaper samengesteld voor het management van organisaties. Hierin treft u ten eerste een analyse van gedrag in crisistijd: hoe gaan organisaties om met een onverwachte situatie, zoals de coronacrisis? Ten tweede hebben wij praktische tips verzameld waarmee u de crisis binnen uw organisatie kunt aanpakken.

    Download het webpaper over het managen van de coronacrisis hier

    Jan de KramerMet ervaring in de crisisbeheersing en rampenbestrijding kunnen wij u helpen met het effectief en efficiënt opzetten van uw crisisorganisatie. Daardoor ontstaan heldere structuren, houdt u overzicht en blijft de operatie zo goed mogelijk doorgaan.
    Met onze ervaring in alle sectoren krijgt u advies op maat. Vragen? Neem contact op met Jan de Kramer, tel. 06-18634907.

  • Voorkom ziekteverzuim door psychische klachten

    De gevolgen van de coronacrisis zijn voor veel werknemers heftig. De angst voor besmetting, stress door hoge werkdruk of voortdurend thuiswerken, zorgen over kwetsbare naasten of mogelijk baanverlies.

    Voor werknemers met een psychische kwetsbaarheid is deze tijd nog uitdagender: structuur valt weg, collegiale steun ontbreekt, jobcoaching kan vaak alleen op afstand – dat levert angst en onzekerheid op, waarmee zij niet altijd goed kunnen omgaan.

    Onze handreiking Preventie uitval door psychische klachten biedt werkgevers informatie en tips om te voorkomen dat medewerkers uitvallen met psychische klachten.

Vragen? Stel ze aan de AWVN-werkgeverslijn.
Logo AWVN-werkgeverslijn