Cao-onderhandelingen

Fase 1: oriëntatie en voorbereiding

Hier gaat nog de wake-upfase aan vooraf: opgelet – over enkele maanden loopt de cao af, tijd voor de voorbereidingen. Als AWVN-lid kunt u zo’n wake-upcall ruim voor het expireren van de cao van uw eigen accountmanager verwachten.

Begin tijdig met de voorbereidingen, want hoe beter die is des te sterker uw positie straks aan de onderhandelingstafel. In de oriëntatie- en voorbereidingsfase moet u namelijk helder krijgen wat u de komende besprekingen wilt bereiken.

Voor een zo optimaal mogelijk resultaat, dient u uiteindelijk een relatie te leggen tussen de bedrijfsdoelstellingen en de HR-strategie: een vertaling van het (gewenste) bedrijfsbeleid in consequenties op arbeidsvoorwaardelijk gebied. Maar voor u uw voorstellenbrief de deur uit kunt doen, zijn er tal van kwesties die uw aandacht behoeven.

Wie betrekt u bij het verzamelen van de input van de komende onderhandelingen? Sluiten de arbeidsvoorwaarden waar u naartoe wilt aan bij de wensen van uw werknemers – met andere woorden: is er voldoende draagvlak voor gewenste veranderingen? Wie vormen straks bij de onderhandelingen eigenlijk de werkgeversdelegatie? En als u te maken hebt met een moederbedrijf: is het mandaat van de werkgeversdelegatie toereikend? Maak het moederbedrijf het belang van de voorstellen die u voor ogen staan van tevoren goed duidelijk – u voorkomt daarmee dat u tijdens de onderhandelingen terug moet en onnodig gezichtsverlies leidt.

Tijdens het vooroverleg met de bonden is het raadzaam niet louter over arbeidsvoorwaarden te spreken, maar hun ook zeker in te lichten over de bredere context: de ondernemingsdoelstellingen en de daarop gebaseerde HR-visie. Zo hebben de bonden weet van de bedrijfssituatie en kunnen zij daarmee rekening houden met hun eisen.

Delegatietraining onderhandelen

Voor werkgeversdelegaties verzorgen wij maatwerktrainingen op het gebied van onderhandelen, onder andere om:
• inzicht te verwerven in onderhandelingsprocessen, zich bewust te worden van de invloed van de onderhandelingsstrategie en het krachtenveld op het resultaat
• competenties te ontwikkelen die cruciaal zijn bij het onderhandelen over arbeidsvoorwaarden
• het proces doelmatig, beheerst en gestructureerd te laten verlopen.
Meer informatie

Hoe kunnen wij u hierbij helpen?

Studieafspraken vorige cao analyse studieafspraken vorige cao • prioritering van resultaten studieafspraken, opstellen implementatieplan studieafspraken • begeleiding contacten met vakbond
Visieontwikkeling nieuwe cao in kaart brengen (gewenste) ontwikkelingen bij bedrijf • relatie tussen bedrijfsdoelstellingen en HR-strategie leggen en (verdere) ontwikkeling arbeidsvoorwaardenbeleid • krachtenveldanalyse, plan van aanpak cao-proces
Input cao-onderhandelingen bijeenkomsten/interviews met managers, leidinggevenden en werknemers • gesprekken met OR over input cao-onderhandelingen
Werkgeversdelegatie samenstellen advies over samenstelling • training werkgeversdelegatie in onderhandelingstechnieken
Voorbereiding proces van arbeidsvoorwaardenvorming
arbeidsvoorwaardenbenchmark • loonvergelijking • onderzoek naar voorkeuren arbeidsvoorwaarden (Preference)
Communicatie advies over communicatieplan en eventueel opstellen ervan
Werkgeversvoorstellen ontwikkelen voorstellen ontwikkelen en argumenteren • (juridische) check • doorrekenen kosten diverse voorstellen
Mandaatbesprekingen onderbouwing van benodigde mandaat • presentatie en simulatie mandaatbesprekingen • begeleiding
Draagvlak voor voorstellen creëren begeleiding gesprek met OR over voorstellen • advies over bespreken voorstellen met werknemers en bonden
Vooroverleg met bonden advies over inhoud, proces en agenda • praktische organisatie vooroverleg • presentatie bedrijfsdoelstellingen en HR-strategie
Voorstellenbrief werkgever opstellen, redigeren, (juridische) check
Voorstellenbrief bonden advies over prioriteiten voorstellen • advies eerste reactie
Voorbereidingen onderhandelingen simulatie onderhandelingen • voorbereidingsgesprek en training werkgeversdelegatie • bepalen onderhandelingsstrategie in relatie tot doelstellingen

Meer informatie over

• HR-strategie en bedrijfsdoelstellingen
• veranderingsprocessen begeleiden en vormgeven
• onderzoek voorkeuren arbeidsvoorwaarden met Preference
• financiële onderbouwing arbeidsvoorwaardenbeleid
• benchmark arbeidsvoorwaarden
• doorrekenen koste diverse voorstellen

Fase 2 Onderhandelen

En dan beginnen de daadwerkelijke onderhandelingen. Hierbij zijn verschillende strategieën mogelijk: vechten, vermijden, toegeven, compromissen sluiten, verkennen en confronteren. De keuze is afhankelijk van het doel.

In duurzame relaties komen onderhandelaars tot het beste resultaat als ze weten wat zijzelf, maar ook wat de andere partijen willen en nodig hebben. Dat betekent de verschillende belangen die er spelen verkennen. Deze strategie is niet de gemakkelijkste, maar geeft wel de meeste kans op een win-winresultaat. AWVN geeft sterk de voorkeur aan deze strategie,  die gebaseerd is op wederzijds vertrouwen en begrip voor elkaars belangen, en als doel heeft een zo voordelig mogelijk resultaat te halen zonder dat één van de partijen zich tekort  voelt gedaan. Wel zo prettig, want beide partijen komen elkaar bij de volgende ronde onderhandelingen opnieuw tegen.

Door de diverse belangen te verkennen kunnen tijdens de onderhandelingen meer thema’s aan de orde komen. Hiervoor dient de onderhandelingsruimte (en dus ook het mandaat) zo breed mogelijk te zijn. Gaat de onderhandeling maar over één punt, bijvoorbeeld een loonsverhoging, dan is een win-winsituatie niet mogelijk en zal de onderhandeling een welles-nietesgevecht worden. Meer onderwerpen in de onderhandelingen betrekken maakt de zaak weliswaar complexer, maar er ontstaat daardoor ook volop ruimte om belangen uit te ruilen – waardoor de kans op een voor alle partijen aanvaardbare uitkomst sterk toeneemt.

Uw eigen accountant is aanwezig bij de onderhandelingen om de werkgeversdelegatie op te adviseren, te sturen en te assisteren. Bijvoorbeeld door tijdens het onderhandelproces informeel overleg met de bonden te voeren, door tussentijds berekeningen te maken om de financiële consequenties van voorstellen inzichtelijk te maken, of om tegenvoorstellen te ontwikkelen.
Mocht er tijdens de onderhandelingen onverhoopt toch een conflict dreigen, dan helpt AWVN de impasse te doorbreken.

Hoe kunnen wij u hierbij helpen?

Eerste onderhandelingen agenda opstellen • presentatie werkgeversvoorstellen • voorbereiden reacties op voorstellen vakbonden • verslaglegging • beantwoorden vragen vakbonden • juridisch advies
Volgende onderhandelingsdagen agenda opstellen • verslaglegging • beantwoorden vragen vakbonden • juridisch advies • advies over moment, vorm en inhoud informeel overleg • voeren informeel overleg
Tussentijdse raadpleging directie notitie of presentatie ten behoeve van directie maken • simulatie gesprek directie
Tussentijdse raadpleging achterban door bonden overleg met bonden over vraag waarmee en hoe ze teruggaan naar achterban • advies over moment van communiceren en in te zetten media • teksten en berichten opstellen en afstemmen inhoud daarvan met bonden
Bijstellen/ontwikkelen (nieuwe) voorstellen ontwikkelen of controleren ervan • check met HR-strategie • doorrekenen financiële consequenties
Communicatie advies over moment van communiceren en in te zetten media • teksten en berichten opstellen en afstemmen inhoud daarvan met bonden
Dreigend conflict adviesgesprek • advies over moment vorm en inhoud informeel overleg en/of informeel overleg voeren • scenario’s ontwikkelen • krachtenveldanalyse, beïnvloeden vakbonden op verschillende niveaus • juridisch advies • mediation • draaiboek staking opstellen

Procesbegeleiding, interventie, coaching

Soms is het nodig om een externe partner te betrekken om veranderingen in de sfeer van de onderhandelingen te bereiken. Of om een relatie die vast is komen te zitten, weer in beweging te brengen. Onze adviseurs treden desgevraagd op als neutrale voorzitter van de cao-onderhandelingen. De voorzitter kan een belangrijke rol spelen in het bewaken van de sfeer, het proces en de algemene belangen en daardoor een effectief onderhandelingsproces stimuleren.
Desgewenst kunnen onze adviseurs de onderhandelaars tijdens het onderhandelingsproces coachen.
Meer informatie

Akkoord, implementatie en evaluatie

Als er een akkoord tot stand is gekomen, dan is het zaak dat de afspraken goed op papier komen te staan om interpretatieverschillen achteraf te voorkomen. En de teksten moeten niet alleen inhoudelijk recht doen aan wat de onderhandelaars zijn overeengekomen, ze moeten ook juridisch sluitend zijn.

Een stap in deze fase is de akkoordverklaring van de betrokken partijen op de definitieve teksten. Verder is het in verband met de rechtsgeldigheid nodig de cao aan te melden bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Interne communicatie over het akkoord speelt vanzelfsprekend een belangrijke rol. De consequenties ervan moeten voor de medewerkers in heldere bewoordingen duidelijk worden gemaakt – het aanpassen van arbeidsvoorwaarden en werkprocessen kan soms gevoelig liggen en voor een succesvolle implementatie is onrust en onbegrip niet wenselijk.

Vaak zijn er tijdens de onderhandelingen ook studieafspraken gemaakt. In de praktijk blijkt dat de neiging bestaat om daar minder prioriteit aan te geven. Dat is niet verstandig – het betekent in de praktijk vaak dat de volgende ronde arbeidsvoorwaardenonderhandelingen al direct op achterstand begint.

Om te leren van de ervaringen is het voorts aan te bevelen om na afloop het onderhandelingsproces te evalueren. En wellicht is het verstandig het huidige proces van arbeidsvoorwaardenvorming ook eens kritisch tegen het licht te houden. Daar is ook alle aanleiding toe: niet alleen de sociaaleconomische context waarbinnen uw organisatie opereert verandert, maar ook de arbeidsrelatie, de werknemer en de arbeidsmarkt. Hoe gemakkelijk is de cao of aan te passen als uw bedrijfsdoelstellingen of medewerkerspopulatie veranderen? En blijft u vooral onderhandelen met de bonden, of wilt u de ondernemingsraad veel meer betrekken bij het vernieuwen van de arbeidsvoorwaarden in uw organisaties? Op welke wijze hebben interne stakeholders als lijnmanagers, teamleiders, medewerkers momenteel invloed op het proces van arbeidsvoorwaardenvorming? Zijn ze daar tevreden over?
Uitgangspunt van het moderniseren van het proces is dat dit – net zo min als de arbeidsvoorwaarden zelf – een doel op zich is, maar bijdraagt aan de HR-strategie en de ondernemingsdoelstellingen.

Hoe kunnen wij u verder helpen?

Opstellen akkoord teksten akkoord opstellen of controleren, afstemming teksten met vakbonden • juridische check
Nota van wijzingen en/of nieuwe voorstellen opstellen of controleren nota van wijzigingen, afstemming teksten met vakbonden • juridische check
Directie informeren notitie/presentaties ten behoeve van directie opstellen of controleren
Interne communicatie over akkoord presentatie voor medewerkers maken of controleren
Akkoordverklaringen en registratie cao akkoord van partijen op teksten organiseren • aanmelden cao bij ministerie
Communicatie over implementatie communicatieplan opstellen • advies over communicatieplan • advies over moment van communiceren en in te zetten media • teksten en berichten schrijven
Aanpassen arbeidsvoorwaarden en processen aanpassingen controleren • berekeningen doorvoeren
Implementeren afspraken implementatieplan opstellen • advies over plan en aanpak
Uitvoeren studieafspraken advies over aanpak • voorbeelden en achtergrondinformatie leveren • projectleider of leden werkgroep leveren
Evaluatie advies over aanpak en te betrekken partijen • evaluatiebijeenkomst • organiseren en leiden • verslaglegging • resultaten en aanbevelingen rapporteren

Meer informatie over:

• cao-recht en avv
• arbeidsvoorwaardenvorming: proces en inhoud vernieuwen

Vernieuwen tekst en vorm cao

Een cao in hedendaagse taal (en toch juridisch helemaal correct!) bevestigt en versterkt uw imago als moderne werkgever. Begrijpelijke teksten en een aansprekende vorm maken communicatie over de arbeidsvoorwaarden die uw organisatie biedt, gemakkelijker. Onze specialisten kunnen daarvoor zorgen.
En streeft u in uw organisatie naar gelijke kansen en wilt u dat ondubbelzinnig terugzien in uw cao(-tekst)? Dan kunt u ook op ons rekenen.
Of trek uw regeling een wat hipper, digitaal jasje aan: maak er in plaats van het papieren cao-boekje een app van. Informatie is zo makkelijker vindbaar en altijd en overal benaderbaar voor medewerkers. Menig organisatie ging u reeds voor.

Meer over:
• toegankelijkere en inclusieve cao-teksten
• cao-app: uw cao modern en toegankelijk beschikbaar