Wetsvoorstel personeelsbehoud bij crisis naar Tweede Kamer

Minister Aartsen van Werk en Participatie heeft het Wetsvoorstel personeelsbehoud bij crisis (Wpc) naar de Tweede Kamer gestuurd.

Het kabinet wil voorkomen dat in crisissituaties zoals oorlogen, pandemieën of uitzonderlijke weersomstandigheden werkgevers in de problemen komen en werknemers daardoor hun baan verliezen. In zulke onvoorzienbare situaties kunnen bedrijven tijdelijk minder werk hebben. De huidige regeling voor Werktijdverkorting (WTV) biedt niet altijd een adequate oplossing voor een grote(re) crisis. Daarom is gekozen voor een nieuwe regeling, de Wpc, die wordt uitgevoerd door het UWV.

Met de Wpc worden werkgevers ondersteund om in tijden van crisis zoveel mogelijk werknemers te behouden. Het wetsvoorstel is onderdeel van het bredere pakket met hervormingen voor de arbeidsmarkt dat volgde op het SER-MLT en is uitgewerkt in overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties.

Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel is bedoeld voor werkgevers die door een crisis over twee maanden ten minste 20% minder werk hebben. Het wetsvoorstel geeft aan wat er wordt verstaan onder een crisis in de zin van de wet: een onvoorzienbare omstandigheid die in redelijkheid niet tot het reguliere ondernemersrisico kan worden gerekend en waarvan het aannemelijk is dat die leidt tot verlies aan arbeidscapaciteit.
Een werkgever krijgt de mogelijkheid om een crisistijdvak aan te vragen van twee, vier, of zes maanden. Als hij een aanvraag doet voor tweede manden kan nog twee keer een verlenging worden gevraagd voor twee maanden.

Criteria
Het wetsvoorstel regelt ook dat de minister van Werk en Participatie bij een grote crisis criteria kan vaststellen waardoor snel duidelijk wordt welke bedrijven geraakt zijn. Te denken valt aan het vaststellen van postcodes na een overstroming of aan het aanwijzen van sectoren die geraakt zijn door een opgelegde sanctie van een buitenlandse overheid. Zo hoeft het UWV tijdens een grote crisis niet elke aanvraag afzonderlijk te toetsen.

De aanvraag
De werkgever die verwacht door een crisis over twee maanden ten minste 20% minder werk te hebben kan een aanvraag doen bij het UWV. De werkgever zal vooraf advies moeten vragen over het voorgenomen besluit over te willen gaan tot herplaatsing en/of verminderde loondoorbetaling voor twee, vier of zes maanden. De werkgever is tevens verplicht om voorafgaand aan het indienen van de initiële aanvraag een vakbond te informeren over zijn voornemen om de arbeidsrechtelijke instrumenten van de Wpc in te zetten. Hiervoor zal door de overheid een meldpunt worden ingesteld.

Instrumenten
In een dergelijke crisissituatie, kunnen werkgevers gebruikmaken van de instrumenten uit de Wpc. De instrumenten zijn herplaatsing of verminderde loondoorbetaling en loonsubsidie.
Bij herplaatsing kan een werkgever tijdelijk eenzijdig de werkzaamheden van het personeel wijzigen door werknemers andere, passende werkzaamheden te laten verrichten. Zo kunnen werknemers zoveel mogelijk blijven doorwerken. Werkgevers moeten de werknemers in dat geval dan wel 100% van het loon lijven doorbetalen.

De Wpc biedt werkgevers ook de mogelijkheid om hun werknemers 10% minder loon te betalen over de uren die door de crisis niet gewerkt kunnen worden. Als een werkgever hiervoor kiest, kan hij vervolgens ook loonsubsidie aanvragen bij het UWV. De werkgever krijgt dan een subsidie voor 65% van de loonkosten over de niet-gewerkte uren plus een opslag van 25% voor werkgeverslasten. Deze subsidie komt uit het Awf. Dit wordt gedekt door een verhoging van de Awf-premie met 0,04%. Deze premieverhoging zal gelijktijdig met de invoering van het wetsvoorstel ingaan. De resterende loonkosten (25%) betaalt de werkgever.

Invoeringsdatum
Het tijdstip van inwerkingtreding van de voorgestelde wet zal bij koninklijk besluit worden bepaald. Hierbij zal rekening worden gehouden met de benodigde implementatietermijn voor het UWV om de systemen in orde te maken nadat het wetsvoorstel door beide Kamers is aangenomen. Vooralsnog wordt gestreefd naar invoering per 1 januari 2029.
Bij de inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal de overheid een website instellen om werknemers en werkgevers te informeren over de rechten en plichten die dit wetsvoorstel met zich meebrengen.
De WTV zal gelijktijdig met de invoering van het Wetsvoorstel personeelsbehoud bij crisis komen te vervallen.