Kabinetsadviseur Peter Wennink heeft vrijdag 12 december zijn advies gepresenteerd over hoe Nederland zijn verdienvermogen en strategische positie kan versterken. AWVN onderschrijft de zorgen over het toekomstig verdienvermogen van Nederland. Lees hieronder meer over de belangrijkste conclusies uit het adviesrapport.
Peter Wennink ging de afgelopen maanden in gesprek met kennisinstellingen, ministeries en het bedrijfsleven met als doel te komen tot een routekaart met uitvoerbare plannen om Nederland weer concurrerend te maken. Het adviesrapport De route naar toekomstige welvaart bestaat uit de volgende onderdelen:
Het Nederlandse verdienvermogen staat onder druk. In een wereld waarin strategische technologieën en markten zich razendsnel ontwikkelen, blijft Nederland ver achter met investeren in R&D. Terwijl investeringen hard nodig zijn voor de grote maatschappelijke transities waar we voor staan. We moeten onze maatschappelijke veerkracht versterken. Niets doen is geen optie en kost uiteindelijk meer.
De conclusie van het rapport Wennink sluit aan op de Arbeidsvoorwaardennota 2026 van AWVN, VNO-NCW en MKB-Nederland die dinsdag 9 december is gepubliceerd. Werkgeversverenigingen vinden dat cao partijen moeten kijken naar het bredere geheel van arbeidsvoorwaarden die de veerkracht van bedrijven en werknemers versterken. ‘Na jaren van zeer hoge loonkostenstijging is het nu echt tijd om de toekomst centraal te stellen en daar roepen we vakbonden toe op.’
Onzekere tijden vragen om veerkracht. Als het beschikbare geld uitsluitend naar loonsverhogingen gaat en niet naar productiviteitsverhogende maatregelen dan verliezen we welvaart. In cao’s moet daarom veel meer ruimte worden gemaakt voor uitgaven aan scholing en arbeidsproductiviteit. Als dat niet gebeurt, komt de concurrentiepositie van bedrijven verder onder druk en dreigt aantasting van het Nederlandse verdienvermogen.
Als we als Nederland niets doen komt onze economie tot stilstand. Steeds meer talenten en bedrijven zoeken hun kansen elders. Investeringen zijn hard nodig om onze publieke voorzieningen en welvaart te behouden. Hiervoor is een structurele economische groei van minstens 1,5 procent per jaar nodig en een doorbraak in arbeidsproductiviteit. Dit is haalbaar, als we investeren in vier domeinen waar onze strategische relevantie op het spel staat:
Nederland moet flink investeren om de randvoorwaarden op orde te brengen. Maar financiële middelen zijn slechts één kant van de medaille. Minstens zo belangrijk is de bestuurlijke organisatie die ervoor moet zorgen dat de juiste randvoorwaarden snel worden gerealiseerd, om projecten daadwerkelijk van de grond te laten komen. Daarvoor is sterke nationale regie nodig en nauw contact met de SER en sociale partners.
Vanwege onze stagnerende beroepsbevolking moet onze economische groei vrijwel volledig uit productiviteitsgroei komen. Dat is hard nodig om onze sociale voorzieningen te betalen: Nederland telt over vijftien jaar nog slechts twee werkenden per AOW’er, terwijl dat bij de introductie van de AOW nog zeven op één was. Arbeid is dus schaars, en de arbeidsschaarste is disproportioneel hoog in de sectoren waar onze grootste groeipotentie ligt.
Vaste contracten zijn te rigide, flexcontracten zijn te onzeker. Reorganisaties zijn in Nederland vijf keer duurder dan in landen met flexibelere systemen. Tijdelijke werknemers hebben te weinig zekerheid om in zichzelf te investeren. Nederland is daarnaast ook een Europese uitschieter in het doorbetalen bij ziekte.
Er is tekort aan goed geschoold personeel, omdat Nederland weinig talent in wetenschap, technologie, techniek en wiskunde (STEM-talent) opleidt, internationale kenniswerkers weert en onderwijsprestaties laat teruglopen. Hierdoor zijn investeringen niet alleen risicovoller geworden, maar in sommige gevallen simpelweg onmogelijk.
De afgelopen periode zijn meerdere reorganisaties aangekondigd en er komen meer reorganisaties door AI, voorspelt Wennink. Werkenden doen onvoldoende nieuwe vaardigheden op en scholen zich te weinig om. Onze leercultuur moet veranderen. Upskilling is nodig om de kansen van AI te pakken, en reskilling, om te zorgen dat mensen snel een nieuwe baan in een kansrijke sector kunnen vinden. Van werk naar werk betekent soms ook van sector naar sector.
Dat maakt het nog belangrijker om te investeren in nieuwe vaardigheden en veerkracht van mensen, zodat zij duurzaam inzetbaar blijven. We roepen daarom de vakbonden op om mee te werken aan afspraken over scholing van werknemers en daarvoor zoveel mogelijk financiële ruimte te gebruiken.
Ook afspraken over andere manieren om de arbeidsproductiviteit te verbeteren staan op onze verlanglijst. Bijvoorbeeld over het efficiënter organiseren van werk en het invoeren van arbeidsbesparende technologieën. Dat is veel beter voor het toekomstperspectief van vakbondsleden dan alleen een hoger salaris.
Er zijn veel aanbevelingen opgenomen in het adviesrapport. Over het op orde brengen van verwaarloosde randvoorwaarden, over vier domeinen verbonden aan de uitdagingen van deze tijd waar economische groei te realiseren is en over de bestuurlijke regie op de noodzakelijke uitvoering.
De voor werkgevers relevante aanbevelingen zetten we hieronder op een rij. Kort samengevat: de arbeidsmarkt moet gericht zijn op kansrijke sectoren. Onderwijs en talentontwikkeling zijn daarbij van groot belang. Talent kan worden versterkt met meer focus op STEM, programma’s voor grootschalige up- en reskilling en een modern migratiekader voor kenniswerkers. Herzie het socialezekerheidsstelsel en creëer een stabiel en stimulerend fiscaal stelsel.
Uit het rapport komt duidelijk naar voren dat het Nederland niet ontbreekt aan investeringsbereidheid, maar aan investeringsmogelijkheden. De wil om te bouwen is er, maar het klimaat om te bouwen niet. Zodra de randvoorwaarden worden hersteld, ligt er een investeringspotentieel van minimaal € 126 miljard klaar voor de projecten die voor het rapport zijn aangeleverd.
De boodschap van Wennink is duidelijk: als we geen actie ondernemen zal onze kwaliteit van leven hard achteruitgaan. Wanneer overheid en bedrijfsleven ieder hun deel bijdragen kunnen we het verschil maken, zodat iedere Nederlander profiteert. Zo werken we aan een toekomst waarin iedereen werk heeft, iedere jongere goed onderwijs krijgt, onze zorg op orde is en we veilig kunnen leven.
Log in met de gebruikersnaam die je altijd gebruikt en die bij ons bekend is, maar met het wachtwoord van je bijbehorende werk- school- of privéaccount van Microsoft of Gmail
