Afgelopen zomer was, met een gemiddelde temperatuur van 19,3 °C (normaal: 17,5 °C), de warmste zomer sinds het begin van de KNMI-metingen in 1901. Daarmee werd het vorige record (2018, 18,9 °C) met bijna een halve graad verbroken. Deze zomer telde De Bilt liefst 26 dagen waarin het 30 °C was of warmer (zeven keer liep het kwik zelfs op tot 35 °C of meer).
Als werknemers door de hitte te veel belast worden, kan dat tot gezondheidsschade leiden en tot verlies van de arbeidsproductiviteit. Hoe komen werkgevers en hun werknemers periodes van warm weer door? Welke maatregelen nemen zij waarom en wanneer, en hoe komen die tot stand? AWVN onderzocht het deze zomer.
De belangrijkste conclusies op een rij.
• Van de aan het onderzoek deelnemende bedrijven en bedrijfstakverenigingen ondervindt 85% (beperkte tot redelijke grote) problemen als het weer erg warm is. Zij treffen gepaste maatregelen. Slechts een kleine minderheid van 4% ondervindt echt grote problemen.
• Een derde van de bedrijven heeft de afgelopen jaren met dusdanige zomerse omstandigheden te kampen gehad, dat het werk soms niet ‘gewoon’ kon worden uitgevoerd. De helft heeft zo′n situaties niet meegemaakt.
• Hitteproblemen zijn het gevolg van een combinatie van factoren. Een daarvan is opwarmende binnenruimtes. Daarnaast wordt lichamelijk zwaar werk bij hoge temperaturen onuitvoerbaar. Buiten werken draagt in voorkomende gevallen bij aan werkproblemen. Het omslagpunt ligt zo rond de 30 °C, met een ruime bandbreedte. Tot die temperatuur blijft werken vaak nog mogelijk.
• Naarmate de temperatuur oploopt, gaat de productiviteit achteruit. Ook verminderde concentratie en groeiende veiligheidsrisico’s worden vaak genoemd als gevolg van stijgende temperaturen.
• Bij minder dan 10% van de bedrijven is een cao-afspraak rond warmte van toepassing. Het bedrijfsleven is wel goed voorbereid op problemen door oplopende temperaturen. Meer dan de helft heeft een plan of protocol dat op een bepaald moment in werking treedt.
• Als er een hitteplan of-protocol is, is dat bij een derde van de bedrijven afgesproken met de medewerkers of hun vertegenwoordigers. Verder bespreken veel werkgevers te nemen maatregelen met hun medewerkers en worden maatregelen vaak op verzoek van medewerkers getroffen.
• Bij (extreme) warmte treffen alle bedrijven maatregelen. Dat betreft vrijwel altijd een combinatie. Vochtvoorziening in combinatie met verkoeling is de absolute nummer 1: meer dan 90% van deze bedrijven doet dit. 50% van deze bedrijven past de werktijden aan (verschuiving dagvenster en extra pauzes).
• De beslissing om hittemaatregelen van kracht te laten worden, is een combinatie van criteria. Temperatuur is de belangrijkste, waarbij een buitentemperatuur van 30 graden het kantelpunt vormt.
Het ledenonderzoek maakt duidelijk dat werkgevers en hun medewerkers goed voorbereid zijn op een hittegolf. Vanwege de sterk toegenomen kans op zeer warme zomerse periodes, doen werkgevers die nog geen vaste aanpak of afspraken hebben over werken bij hitte, er verstandig aan die wel te maken.
