Landelijk vallen steeds meer mensen uit met psychische klachten. Deze ontwikkeling zien ze ook bij Jumbo, een van Nederlands grootste werkgevers. De supermarktketen probeert mentale problemen daarom eerder te signaleren en medewerkers laagdrempelig ondersteuning te bieden. “Medewerkers nemen wat in hun leven speelt ook mee naar het werk, daar bieden we graag een helpende hand waar mogelijk”, vertelt Cathy Ockers, manager HR Strategie & Organisatie bij Jumbo.
Eenzaamheid speelt een belangrijke rol bij mentale problematiek. Het wordt vaak geassocieerd met ouderen, maar volgens Ockers komt het onder veel meer leeftijdsgroepen voor. Ook op de werkvloer ziet Jumbo dat er medewerkers zijn die zich terugtrekken of niet goed in hun vel zitten.
Problemen uit de privésfeer blijven volgens Ockers niet buiten de deur als iemand aan het werk gaat. Ze kunnen uiteindelijk ook invloed hebben op het werkplezier en hoe iemand zijn of haar werk doet. “Hoe langer het niet lekker met je gaat, des te meer het aan je gaat knagen”, legt ze uit. “Daarom is het belangrijk om signalen vroeg te herkennen en medewerkers een luisterend oor te bieden wanneer zij daar behoefte aan hebben.”
Mentale druk onder jonge medewerkers
De aanpak van mentale problematiek sluit aan bij de werkgeversbelofte die Jumbo onlangs uitsprak: ‘Wij zijn alleen super als jij dat bent.’ Om dat waar te maken is aandacht voor welzijn en in het bijzonder ook mentaal welzijn echt nodig, vindt Ockers. “We moeten allemaal steeds meer ballen in de lucht moeten houden. Dat valt niet altijd mee voor iedereen. Dan bieden we graag ondersteuning waar dat kan.”
Ze ziet dat onder andere terug bij jongeren. “Wij hebben veel medewerkers in de leeftijd van 14 tot en met 21 jaar. Er speelt veel in hun leven. Denk bijvoorbeeld aan wat ze zien op sociale media, prestatiedruk en soms ook problemen binnen het gezin. Tegelijkertijd zitten ze steeds meer in hun telefoon, met het scherm als hun wereld. Daardoor komen ze minder makkelijk in gesprek over wat er speelt en zijn ze soms geneigd zich terug te trekken.”
Volgens Ockers kan juist dat terugtrekken gevoelens van eenzaamheid versterken. Daarom vindt ze het belangrijk dat jongeren over hun situatie kunnen praten. De werkvloer kan daarbij een plek zijn waar sociaal contact ontstaat. Veel jongeren maken bij Jumbo vrienden met wie ze ook buiten het werk leuke dingen doen.
Verschillende soorten eenzaamheid
Er zijn drie vormen van eenzaamheid. Sociale eenzaamheid betreft het ontbreken van een breder netwerk van contacten en sociale relaties. Emotionele eenzaamheid verwijst naar het ontbreken van een hechte, intieme band met bijvoorbeeld een partner of vriend(in). Bij existentiële eenzaamheid ervaren mensen een gevoel van gebrek aan verbondenheid met de wereld of het ervaren van zingeving.
Binnen 24 uur toegang tot een psycholoog
Voor sommige medewerkers biedt contact en ondersteuning op de werkvloer houvast, anderen hebben meer nodig. Jumbo heeft ongeveer 100.000 medewerkers in Nederland en België. Sinds april kunnen zij via het platform OpenUp binnen 24 uur terecht bij een gecertificeerde psycholoog. “Op dit gebied zagen we maatschappelijk zoveel blokkades, met doorverwijzingen en wachtlijsten, dat we als bedrijf besloten om een interventie te doen. Sommige collega’s vinden het fijner om hun verhaal kwijt te kunnen bij iemand buiten het werk of gezin, dat kan via OpenUp”
Medewerkers kunnen ook op het platform terecht voor andere aspecten van welzijn. “Denk bijvoorbeeld aan leefstijl, vitaliteit en financiën”, vertelt Ockers, Volgens haar wordt daar al goed gebruik van gemaakt. Vooral medewerkers op kantoor weten het platform goed te vinden, maar ook medewerkers in de winkels en distributiecentra maken er steeds vaker gebruik van.
Niet oordelen, maar vragen stellen
De supermarktketen traint daarnaast alle leidinggevenden, zo’n 5.500, om signalen te herkennen van medewerkers die zich alleen voelen, niet goed in hun vel zitten of bijvoorbeeld kampen met verslavingsproblematiek. Bij eenzaamheid kunnen die signalen heel alledaags zijn. “Een medewerker die tijdens de pauze altijd alleen zijn boterhammen eet, kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om het goede gesprek mee aan te gaan.”
Ook noemt Ockers iemand die herhaaldelijk te laat komt als voorbeeld. “Oordeel niet te hard als iemand voor de vijfde keer te laat is, maar vraag eerst eens wat er speelt en of je daarbij kunt helpen.” Leidinggevenden hoeven het probleem volgens Ockers niet op te lossen. Wel leren ze hoe ze een luisterend oor kunnen bieden, de juiste vragen kunnen stellen en mee kunnen denken. Dat helpt medewerkers volgens haar vaak al op weg.
Aandacht voor verbinding en eenzaamheid
De aandacht voor verbinding en het tegengaan van eenzaamheid beperkt zich niet tot de eigen medewerkers. Jumbo probeert ook richting klanten een sociale rol te vervullen, onder andere met de kletskassa’s, die er speciaal zijn voor klanten die een gezellig praatje willen maken bij het afrekenen. Tijdens een werkbezoek in een van de winkels hoorde Ockers hoe belangrijk dat persoonlijke contact kan zijn. “Een caissière vertelde mij dat ze veel vaste klanten heeft die ook veel vertellen over hun persoonlijke leven. Soms hebben die mensen behoefte aan wat extra aandacht. Als ze dat aanvoelt, vraagt ze zelfs soms of iemand een knuffel wil. Is dat zo, dan staat ze op en geeft ze die.”
De inzet van Jumbo en vijf andere werkgevers is uitgewerkt in het Magazine: inzet werkgevers tegen eenzaamheid.
Week tegen Eenzaamheid
Van 24 tot en met 30 september is het de nationale Week tegen Eenzaamheid. Dit is een landelijk initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het ministerie organiseert de week in het kader van Eén tegen eenzaamheid.
Taboe op eenzaamheid doorbreken
De Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid is bij de invulling van de week betrokken. Volgens coördinator Bo Peperkamp is er nog flink wat werk te doen. Ze vertelt dat ongeveer de helft van de volwassenen in Nederland zich eenzaam voelt en dat bijna één op de zeven mensen sterke eenzaamheid ervaart. Om dit te doorbreken is het volgens haar nodig dat meer mensen in actie komen om eenzaamheid te voorkomen en te verminderen, zowel voor henzelf als voor een ander.
Bij de coalitie zijn landelijke maatschappelijke organisaties, bedrijven, brancheorganisaties, zorg- en welzijnspartijen, kennisinstellingen en overheden aangesloten. “Samen streven we naar een samenleving waarin iedereen zich betekenisvol verbonden voelt en we samen eenzaamheid verminderen”, vertelt ze. “Dat doen we door het onderwerp te agenderen, kennis te delen en goede voorbeelden zichtbaar te maken. Door dit samen te doen willen we het taboe op eenzaamheid doorbreken.”
Eenzaamheid op de werkvloer
Ook werkgevers kunnen actie ondernemen. In de handreiking Aan de slag met eenzaamheid op de werkvloer staan verschillende adviezen waar bedrijven en organisaties mee aan de slag kunnen. Naast aandacht voor gespreksvoering kan dat bijvoorbeeld door medewerkers regelmatig en via meerdere kanalen te informeren over sociale activiteiten en over wat de organisatie doet om onderling contact te stimuleren en eenzaamheid tegen te gaan. Peperkamp: “Iedere werkgever kan bijdragen aan het voorkomen en verminderen van eenzaamheid. Begin met bewustwording, geef leidinggevenden handvatten en zoek waar nodig de samenwerking met maatschappelijke partners.”
Wil je meer weten of als organisatie ook een bijdrage leveren? Bekijk dan de website van Eén tegen eenzaamheid.
