Goed nieuws: Nederlandse werkenden waren in 2025 productiever dan in de afgelopen twintig jaar. Volgens het CBS steeg de arbeidsproductiviteit met maar liefst 2,4 procent, terwijl de economie met 1,8 procent groeide. Meer doen in minder tijd, het klinkt als gratis bier. En volgens economen is het dat eigenlijk ook: iedereen wordt er beter van.
Dus: slingers ophangen, taart eten en het AWVN-jaarcongres over arbeidsproductiviteit afblazen en door? Toch maar niet. Want wie iets verder kijkt dan de kop van het nieuwsbericht, ziet dat dit record minder eenduidig is dan het lijkt.
Waar komt de stijging van arbeidsproductiviteit vandaan?
Een deel van de stijging komt bijvoorbeeld doordat het aantal zzp’ers is afgenomen. De reden daarvoor is het strenger handhaven op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst. Tel daar nog een erfenis uit het verleden bij op: het dichtdraaien van de Groningse gaskraan.
Wat dat met productiviteit te maken heeft? Het was een enorm productieve sector, zo productief dat het direct zichtbaar was in de productiviteitscijfers toen de kraan dicht ging. Die cijfers gingen direct omlaag, tot zelfs een negatieve groei in 2023 en 2024.
AI heeft nog beperkte invloed
Voor wie hoopt – of vreest – dat AI ondertussen al het zware werk heeft overgenomen: dat effect lijkt vooralsnog beperkt. In sectoren waar je het zou verwachten, zoals de bankensector, blijft de productiviteitsgroei juist vrij matig.
Werk slimmer organiseren
Betekent dit dat het cijfer waardeloos is? Zeker niet. Het is hoopgevend dat in veel sectoren efficiënter wordt gewerkt. Dat de lonen sterk zijn gestegen heeft daar ook een rol bij gespeeld. Meer focus op slimmer organiseren en betere inzet van technologie, dat zijn ontwikkelingen die er wél toe doen.
Maar laten we eerlijk zijn: één goed jaar maakt nog geen productiviteitswonder. De echte vraag is dus niet óf de productiviteit is gestegen, maar waardoor en of dat houdbaar is. Structurele productiviteitsgroei vraagt om structurele aandacht voor hoe werk slimmer en beter kan.
Van statistiek naar strategie
En precies daarom is het AWVN Jaarcongres relevanter dan ooit. Niet om elkaar te feliciteren met een mooi cijfer, maar om te voorkomen dat het bij een eenmalige meevaller blijft. Om van statistiek strategie te maken. Daar vertellen we alles over op 8 juni! Meld je aan voor het AWVN-jaarcongres 2026.
