Home / Nieuws / Eenduidige vaststelling thuisland van belang grensoverschrijdende arbeid
maandag 27 november 2017

Eenduidige vaststelling thuisland van belang grensoverschrijdende arbeid

Het is belangrijk om als werkgever met internationaal werkende medewerkers te letten op de plaats waar een werknemer ‘gewoonlijk werkt’. Uit jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie blijkt opnieuw dat eenduidige vaststelling van het thuisland van belang is.

Om vast te stellen welke rechter uit een bepaalde lidstaat bevoegd is over een bepaald rechtsgeding te oordelen en om vast te stellen welk arbeidsrecht van toepassing is in een bepaalde situatie bij grensoverschrijdend werken, worden min of meer dezelfde uitgangspunten gehanteerd. Met name is van belang de plaats waar gewoonlijk wordt gewerkt. Deze plaats is bij internationaal mobiele werknemers, zoals transportpersoneel, zeevarenden en luchtvaartpersoneel en andere werknemers in de vervoerssector, niet altijd even makkelijk vast te stellen. Dat is dan ook de reden dat bij onduidelijkheid daarover vragen worden gesteld aan het Hof van Justitie.

Dit is ook gebeurd in een zaak waarbij werknemers door hun werkgever een bepaalde thuisbasis kregen toegekend, maar waarbij tevens was bepaald dat de bevoegde rechter en het toepasselijk arbeidsrecht van een andere lidstaat van toepassing werden verklaard in de arbeidsovereenkomst. Twee vragen waren aan bij het Europees Hof van Justitie de orde, namelijk 1) of het begrip thuisbasis gelijk te stellen is met de plaats waar gewoonlijk wordt gewerkt en 2) welke rechter van een bepaalde lidstaat bevoegd is – en in dezelfde lijn dus welk arbeidsrecht van een bepaalde lidstaat van toepassing is.

De eerste vraag werd ontkennend beantwoord. Het begrip thuisbasis is niet hetzelfde als de plaats waar gewoonlijk wordt gewerkt. Thuisbasis wordt in het luchtverkeersrecht gehanteerd om technische voorschriften en administratieve procedures op het gebied van de burgerluchtvaart te harmoniseren. Thuisbasis wordt in het sociale-zekerheidsrecht gehanteerd als begrip om de toepasselijke wetgeving voor luchtvaartpersoneel vast te stellen. Dit zijn andere doelen dan het duiden van de plaats waar iemand gewoonlijk werkt voor het vaststellen van de bevoegde rechter en voor het vaststellen van het toepasselijke arbeidsrecht.
Desalniettemin kan het begrip thuisbasis wel een belangrijke rol spelen bij het bepalen van de bevoegde rechter en het toepasselijke arbeidsrecht, omdat dit begrip aanwijzingen bevat over de plaats van waaruit het boordpersoneel stelselmatig de werkdag aanvangt en beëindigt, het werk organiseert, waar de werknemer woont, et cetera. Het begrip dient derhalve met alle overige feiten en omstandigheden voor het bepalen van het gewoonlijke werkland meegewogen te worden.

De tweede rechtsvraag geeft voor werknemers in de vervoerssector (en hier met name voor luchtvaartpersoneel) een herbevestiging van eerdere jurisprudentie van het Hof van Justitie met betrekking tot het gewoonlijke werkland. Wanneer het gewoonlijke werkland niet ondubbelzinnig is vast te stellen, hetgeen veelal aan de orde is bij werknemers in de vervoerssector, dan is het zaak na te gaan wat de plaats is ‘van waaruit’ de werknemer het belangrijkste deel van zijn verplichtingen jegens zijn werkgever vervult. Om die plaats in het concrete geval te bepalen, moet een aantal aanwijzingen in aanmerking worden genomen. Rekening moet worden gehouden met alle factoren die kenmerkend zijn voor de werkzaamheden van de werknemer, en de specifieke kenmerken van de arbeidsverhoudingen in de vervoerssector. Vastgesteld moet met name worden in welke staat zich de plaats bevindt van waaruit de werknemer zijn transportopdrachten verricht, naar welke plaats de werknemer na zijn opdrachten terugkeert, instructies voor zijn opdrachten ontvangt en zijn werk organiseert, alsmede op welke plaats zich de arbeidsinstrumenten bevinden. Ook van belang is op welke plaats de luchtvaartuigen aan boord waarvan gewoonlijk wordt gewerkt gewoonlijk gestationeerd zijn.

Gelet op de omschrijving van het gewoonlijke werkland kan het begrip thuisbasis zeer wel een belangrijk element zijn, omdat dit begrip enkele van dezelfde onderdelen bevat als de feiten die van belang zijn bij het bepalen van het gewoonlijke werkland, namelijk de plaats van waaruit het boordpersoneel stelselmatig de werkdag aanvangt en beëindigt, het werk organiseert, waar de werknemer woont, en zo voort.

 

Commentaar AWVN

Het vaststellen van de bevoegde rechter en toepasselijk arbeidsrecht voor werknemers in de vervoerssector, is niet altijd even makkelijk, omdat er nogal wat feiten en omstandigheden van belang zijn die kunnen bepalen waar iemand gewoonlijk werkt. De feiten zijn altijd bepalend en moeten gewogen worden. Desalniettemin levert de jurisprudentie van het Hof van Justitie belangrijke handvatten om het gewoonlijke werkland eenduidig vast te stellen.