Home / SER-Verkenning ‘Diversiteit arbeidsrelaties en arbeidsomstandigheden’
maandag 13 januari 2020

SER-Verkenning ‘Diversiteit arbeidsrelaties en arbeidsomstandigheden’

Het type arbeidsrelatie is van invloed op de arbeidsomstandigheden. Flexwerkers (uitzendkrachten, oproep- en invalkrachten) doen vaker gevaarlijk of fysiek zwaar werk dan werknemers in vaste dienst, maar vaste werknemers hebben vaker last van werkdruk en emotionele belasting. Dat blijkt uit de verkenning ‘Diversiteit arbeidsrelaties en arbeidsomstandigheden’ van de Sociaal-Economische Raad (SER). Hier kunt u de verkenning downloaden. 

Arbowetgeving
In de Arbowet en Arbeidstijdenwet staat dat veiligheidsmaatregelen zoals beschermende kleding of toegang tot een bedrijfsarts gelden voor álle werkenden, ongeacht de vorm van het arbeidscontract. De werkgever en de werknemer nemen in het stelsel voor gezond en veilig werken een centrale positie in, met ieder eigen verantwoordelijkheden bij de uitvoering van de regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden. Maar steeds meer mensen hebben een flexcontract of zijn zelfstandige. Zulke verschillende arbeidscontracten kunnen leiden tot onduidelijkheden over de regels voor gezond en veilig werken.

SER-verkenning
Op verzoek van het kabinet heeft de SER een verkenning uitgevoerd naar de gevolgen van de veranderende arbeidsrelaties en de veranderingen op de arbeidsmarkt voor het gezond en veilig werken en de borging daarvan. De verkenning bevat een analyse van feiten en cijfers over gezond en veilig werken voor de verschillende te onderscheiden arbeidsrelaties.

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat er inderdaad verschillen bestaan tussen de arbeidsomstandigheden van verschillende werkenden naar type arbeidsrelatie. Flexwerkers worden vaker dan vaste werknemers blootgesteld aan bepaalde arbeidsrisico’s zoals fysieke belasting, gevaarlijk werk en gevaarlijke stoffen. Zo zijn uitzendkrachten en oproep- of invalkrachten in de afgelopen 12 maanden relatief vaker slachtoffer geworden van arbeidsongevallen dan andere werkenden.
Flexwerkers kunnen vaak ook minder gebruik maken van arbeidsgerelateerde zorg. Tegelijkertijd worden flexwerkers in vergelijking met vaste werknemers over het algemeen juist minder blootgesteld aan arborisico’s als werkdruk, emotionele belasting en ongewenste omgangsvormen.
Zelfstandigen hebben vaak arbeidsomstandigheden die vergelijkbaar zijn met die van vaste werknemers, maar zij hebben evenals flexwerkers vaker te maken met onregelmatige werktijden.

De SER vindt dat werknemers én werkgevers moeten weten wat hun rechten en plichten zijn en zij moeten de arbo-wetgeving naleven zodat iedereen gezond en veilig kan werken.

Aanbevelingen
Om dit te bereiken doet de SER in de verkenning een aantal aanbevelingen. In de eerste plaats moeten werkgevers en werknemers zich meer bewust zijn van hun eigen verantwoordelijkheden voor gezond en veilig werken. Een betere informatievoorziening en bewustwording kunnen bijdragen aan een betere naleving van de abo-voorschriften.
Ook het inbrengen van arbeidsgeneeskundige expertise in de eerstelijnsgezondheidszorg, kan bijdragen aan de bewustwording van werkenden van hun rechten en plichten omtrent arbeidsomstandigheden.
Op sectorniveau kunnen collectieve afspraken worden gemaakt over goede arbeidsomstandigheden voor alle werkenden, waaronder zelfstandigen. Maar ook binnen ondernemingen kan worden gewerkt aan informatievoorziening en bewustwording van alle werkenden van de rechten en plichten met betrekking tot arbeidsomstandigheden.
Het stelsel van gezond en veilig werken kan niet goed functioneren zonder adequaat toezicht en handhaving. Daarom moeten de kwantiteit en de kwaliteit van de inspecteurs van de Inspectie SZW voldoende zijn om deze adequate handhaving mogelijk te maken.

Vervolgonderzoek nodig
Uit de verkenning blijkt dat het door gebrek aan cijfermateriaal nog niet mogelijk is om inzicht te krijgen in de arbeidsomstandigheden van specifieke groepen werkenden, waaronder platformwerkers en migranten die tijdelijk in Nederland werkzaam zijn. Daarnaast is het wegens onvoldoende materiaal nog niet mogelijk om bij elk arbo-onderwerp een vergelijking te maken met zelfstandigen. Ook zijn er geen cijfers beschikbaar van de eventuele stapeling van arbeidsrisico’s bij combinatiebanen. De SER vindt daarom verder onderzoek naar verschillen in arbeidsomstandigheden wenselijk.

0 reacties