Home / Nieuws / Maatregelen tegen alcohol en drugs op het werk
vrijdag 17 januari 2020

Maatregelen tegen alcohol en drugs op het werk

Werkgevers vragen al jaren om de mogelijkheid alcohol- en drugstesten bij werknemers af te nemen, zodat zij hun ADM-beleid effectief kunnen vormgeven. Tamara van Ark, staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), heeft nu in een kamerbrief laten weten dat zij de problematiek van alcohol en drugs op de werkplek urgent vindt en maatregelen wil nemen. AWVN is blij met de aangekondigde maatregelen, die de veiligheid op de werkvloer beter moeten borgen.

De problematiek

Werknemers die werken onder invloed van alcohol of drugs vormen een veiligheidsrisico voor zichzelf, voor hun collega’s en voor hun omgeving. Dergelijk gedrag hoort niet thuis op de werkvloer. De werkgever moet op grond van de Arbeidsomstandighedenwet via een gericht arbobeleid zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Overigens kan ook medicijngebruik hier aan de orde zijn, vandaar dat wordt gesproken van ADM-beleid (alcohol, drugs, medicijnen). De werknemer is op zijn beurt verplicht om, met inachtneming van de instructies van de werkgever, te zorgen voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en die van de andere betrokken personen.

Werkgevers vragen regelmatig aandacht voor de problemen van met name alcohol en drugs op de werkvloer. Daarbij hebben werkgevers een oproep gedaan om het afnemen van alcohol- en drugstesten mogelijk te maken, zodat zij hun ADM-beleid effectief vorm kunnen geven.

Privacy-aspecten

Maar, onder andere, de politiek voert aan dat het afnemen van alcohol- en drugstesten door werkgevers problemen oplevert met de privacywetgeving. Persoonsgegevens verkregen uit het afnemen van alcohol- en drugstesten zijn bijzondere gezondheidsgegevens in het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het verwerken van dit soort gegevens is in beginsel niet toegestaan. Het tijdens werktijd controleren op het gebruik van alcohol en drugs is op grond van de AVG alleen toegestaan als daar een wettelijke grondslag voor is, het noodzakelijk is en daarnaast passende maatregelen getroffen worden om de inbreuk op de privacy en grondrechten van de werknemer te minimaliseren. Tot op heden ontbreekt vaak de wettelijk grondslag voor ADM-controle.

Eerder vond het ministerie van SZW dat de huidige wetgeving met betrekking tot goed werkgeverschap en goed werknemerschap een werkgever voldoende mogelijkheid biedt. Contractueel kan het gebruik en de beschikbaarheid van alcohol en drugs worden verboden of beperkt. Op grond van deze wetgeving kan de werkgever ook maatregelen nemen tegen werknemers die onder invloed van alcohol en drugs verkeren.

Een omslag

In een brief van 16 januari 2020 heeft de staatssecretaris van SZW aangegeven de problematiek van alcohol en drugs op de werkplek urgent te vinden en maatregelen te willen nemen.

In de eerste plaats wil de staatssecretaris voor bedrijven die onder het Besluit risico’s zware ongevallen 2015 vallen de wettelijke mogelijkheid voor het afnemen van alcohol- en drugstesten verkennen bij voor de veiligheid cruciale functies. Het gaat hierbij om bedrijven die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen, met name chemische bedrijven.

Daarnaast wordt onderzocht of er een wettelijke grondslag kan komen voor andere specifieke gevallen waarin een zodanig groot veiligheidsrisico bestaat en er een zwaarwegend algemeen belang is die de mogelijkheid van een alcohol- en drugstest als sluitstuk van en aanvulling op het ADM-beleid rechtvaardigen. De staatssecretaris wil hierbij ook kijken in welke mate de ondernemingsraad een rol kan spelen bij het al dan niet initiëren van de mogelijkheid binnen een bedrijf om alcohol- en drugstesten toe te staan.

De derde maatregel is inzetten op het verder versterken van het ADM-beleid binnen ondernemingen. De staatssecretaris roept werkgevers op het ADM-beleid verder aan te scherpen, actiever vorm te geven en meer uit te dragen. Bijvoorbeeld door richtsnoeren te verduidelijken en door preventie, voorlichting en begeleiding van de werknemer te verbeteren. Omdat ook werknemers hierin een verantwoordelijkheid hebben, gaat zij hierover in gesprek met de sociale partners.

AWVN vindt de aangekondigde maatregelen een belangrijke eerste stap in de goede richting. Werkgevers vragen al jaren om meer ruimte voor het afnemen van alcohol- en drugstesten in het kader van ADM-beleid. Het is belangrijk dat werkgevers en werknemers ook op dit punt hun verantwoordelijkheid kunnen nemen om de veiligheid op de werkvloer te borgen.