Cao-info 2020, nummer 21- 19 november

Hoger minimumloon

2020 is het jaar van het onverwachte. Dan heb ik het natuurlijk over het coronavirus en de negatieve effecten daarvan op economie en werkloosheid. Maar op de achtergrond speelt nog iets anders wat kenners een paar jaar geleden niet voor mogelijk hadden gehouden: een hoger minimumloon staat prominent op de politieke agenda.

Sinds 1968 wordt de verhoging van het wettelijk minimumloon (wml) vastgesteld door een formule die de contractlonen volgt, wat met een paar uitzonderingen al die tijd is gebeurd. Al langer klinken er geluiden dat het minimumloon te laag is. Nu zijn er ook initiatieven daar iets aan te doen. Gijs van Dijk van de PvdA heeft dit jaar een initiatiefwetsvoorstel ingediend om een minimumuurloon in te voeren op basis van een 36-urige werkweek. De SP heeft ook een initiatiefwetsvoorstel ingediend om de hoogte van het wml te baseren op 60% van het mediane inkomen – in Nederland 14 euro per uur. De FNV voert (niet toevallig) ook een campagne om een minimumloon van 14 euro in cao’s te realiseren. Dat lijkt een klassiek ‘linkse’ inzet. Maar is dat ook zo?

De minimumloondiscussie verschuift op meerdere fronten. Zo laat CPB-onderzoek zien dat de effecten van een verhoging van het wml op de werkloosheid veel beperkter is dan in eerdere studies. Daarnaast, en belangrijker, is een verhoging van het wml niet langer alleen een linkse prioriteit. Partijen van D66 tot CDA geven in hun verkiezingsprogramma’s aan dat ze in verschillende mate het wml willen verhogen. Zelfs de VVD geeft aan open te staan voor deze discussie in de formatie. De kans dat er iets gaat veranderen aan de hoogte of systematiek van het wml na de verkiezingen (ook in relatie tot het toeslagenstelsel), lijkt dan ook groot.

Voor werkgevers betekent dat nogal wat. Als het wml in éen keer 14 euro wordt, komt een groot deel van het loongebouw van veel cao’s onder het wettelijk minimum te liggen. Dat betekent dat (start)salarissen hard stijgen, maar ook dat de verschillen tussen functies en doorgroeimogelijkheden verdwijnen of kleiner worden in de eerste jaren dat iemand de functie vervult. Dat heeft als consequentie dat opnieuw naar het loon- en functiegebouw moet worden gekeken – met hogere loonkosten als gevolg.

In (krimp)sectoren waar de marges nu al onder druk staan betekent dat waarschijnlijk dat bepaalde activiteiten onrendabel worden, wat kan leiden tot faillissementen en werkloosheid. Maar alle werkgevers zullen de gevolgen van hogere loonkosten voelen. Dat kan leiden tot minder werk of minder beschikbare uren. Juist kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt zullen daardoor geraakt worden. De afgelopen jaren hebben werkgevers veel aandacht besteed aan inclusief werkgeverschap. Door de hogere loonkosten komt dat mogelijk onder druk te staan. De spanning tussen een inclusieve arbeidsmarkt en een (fors) hoger wml krijgt wat mij betreft nog te weinig aandacht in de maatschappelijke en politieke discussie.

Mede door de coronacrisis lijkt de kans klein dat het wml na de verkiezingen in één keer omhoog gaat naar 14 euro. De kans dat een nieuwe regering besluit tot een kleinere en geleidelijke verhoging van het wml is groter. De effecten daarvan zouden (deels) gecompenseerd kunnen worden door lagere werkgeverslasten om de effecten voor werkgevers en de arbeidsmarkt te dempen. Ook een lagere verhoging, al dan niet met compensatie, heeft grote consequenties voor werkgevers en hun loongebouw.

Voor nu is het afwachten tot de verkiezingen en de formatie van een nieuwe regering. Werkgevers die goed voorbereid willen zijn op de effecten van een hoger wml hoeven echter niet stil te zitten: de gevolgen, consequenties en mogelijke aanpassingen voor uw cao kunt u (samen met uw AWVN-adviseur) nu al in kaart brengen.

Koen van Schie-Akdag | K.schie@awvn.nl

In deze editie:
cao-seizoen actuele ontwikkelingen recent akkoord Papierindustrie recent akkoord Reisbranche recent akkoord Rechterlijke Macht recent akkoord Omroeppersoneel AWVN-cursus Leergang arbeidsvoorwaarden (voorjaar 2021)

Verder lezen?

Log in of maak een tijdelijk account aan

0 reacties