Cao-info 2020, nummer 17 – 24 september

De cao-botsproef: wat vinden we zelf van onze arbeidsvoorwaardenafspraken?

botsende auto'sOp de arbeidsmarkt is zowel nationaal als decentraal vaak sprake van een onderhandelingssituatie. Hierdoor is het resultaat het gevolg van geven en nemen en gaat de discussie vaak over instrumenten en kleine aanpassingen. Dat maakt het perspectief van de commissie Borstlap en het Platform Toekomst van Arbeid zo verfrissend: als we met wat afstand naar onze regels kijken en starten met de vraag wat we willen bereiken, voldoen de regels van het arbeidsmarktbeleid dan nog?

Datzelfde perspectief is nuttig voor arbeidsvoorwaardenafspraken. Die zijn vaak in een (relatief) ver verleden gemaakt en vastgelegd in teksten en reglementen. Onderhandelingen draaien meestal uiteindelijk vooral om de loonstijging en eventuele andere geschilpunten. Voor werkgevers loont het om ter voorbereiding van de onderhandelingen uit te zoomen en, net als Borstlap en het Platform deden, de normatieve vraag te stellen: wat vinden we nu van het geheel? Sluiten de afspraken nog aan bij de doelstellingen en de arbeidsmarkt van vandaag? Door die vraag te stellen en te onderzoeken in een ‘cao-botsproef’, eventueel met hulp van kritische meedenkers, wordt snel duidelijk waar de uitdagingen liggen.

Dat helpt. Want als je thema’s vroegtijdig in beeld hebt, kun je nog actie ondernemen. Vaak spelen sluimerende kwesties, die opeens kunnen oplaaien. Denk bijvoorbeeld aan de salariëring en startsalarissen van verpleegkundigen en leraren in het basisonderwijs. Los van de discussie of die hoog of laag genoeg is, helpt het om dit soort vragen vroegtijdig te onderzoeken en in breder perspectief te bespreken en niet pas wanneer de druk toeneemt. Dan ontstaat al snel een sfeer van verwijten en gebrek aan waardering. Omgekeerd geldt natuurlijk hetzelfde: als bepaalde functies relatief boven de markt betaald worden, is dat uiteindelijk fnuikend voor medewerkers die in een gouden kooi belanden en daarom niet snel overstappen naar een andere baan of functie. Ook dan ben je er liever vroeg bij, ook al is dat geen makkelijk gesprek.

Als we nog iets verder uitzoomen, zien we dat de arbeidsmarkt van nu echt anders is dan die van twintig jaar geleden. Veel arbeidsvoorwaardelijke afspraken zijn pad-afhankelijk gegroeid vanuit een arbeidsmarkt waarin mensen een carrièrelang bij dezelfde werkgever werkten. Nu bedrijven steeds sneller van koers veranderen en werkenden tot hun 70ste door moeten werken, dringt de vraag zich op of afspraken zijn gemaakt om ‘duurzame inzetbaarheid’ niet alleen te faciliteren maar ook om ze aan te jagen, zodat mensen weerbaar zijn als werk verdwijnt of ze zelf stap willen maken. De vraag is wat daarvoor nodig is: extra geld voor opleiden of moet er ingrijpender naar de afspraken worden gekeken? Daar zit een gedeeld belang van werkgever en werknemers.

In deze editie
cao-seizoen actuele ontwikkelingen
recent akkoord Slagers recent akkoord Facilitaire Contactcenters recent akkoord Nedap  AWVN-cursussen onderhandelen over arbeidsvoorwaarden (extra editie van de najaarcursus)

Uiteindelijk komt het gesprek vanzelf bij de instrumenten, maar door te starten bij de vraag wat je er als werkgever zelf van vindt, gaat het ook over doelstellingen en over wat je wilt bereiken. Dat verbreed de agenda en kan aanknopingspunten bieden voor een constructief gesprek met bonden. Voor wie echt resultaat wil boeken, kan het helpen om deze exercitie te doen met de bonden erbij. Dat zal niet makkelijk gaan. Noodzakelijke verandering gaat zelden gemakkelijk.

Koen van Schie-Akdag
K.schie@awvn.nl

Verder lezen?

Log in of maak een tijdelijk account aan

0 reacties