Home / Cao-info 2020, nummer 7 – 9 april

Cao-info 2020, nummer 7 – 9 april

Coronacrisis als sociaal experiment

‘Kan er niet iets anders op? Ik kan er niet meer tegen! ‘, hoor ik mijn vrouw roepen. Ik luister naar de radio en kijk naar het journaal op tv. De informatiestromen over de crisis zijn zo immens en overweldigend dat zij er liever de ogen voor sluit. Mijn vrouw heeft last van coronamoeheid veroorzaakt door het corona-informatievirus. Voor dit virustype is niemand veilig op dit moment.

Overal word je met corona geïnfecteerd. Ik zet I Don’t Need No Doctor op van John Mayer. Een liedje dat op de Corona Crisis Cassette staat van Spotify. Don’t Stand So Close To Me van The Police en Fever van Peggy Lee staan ook op de playlist. Liedjes waar we anders onbekommerd naar luisteren, krijgen in coronatijden een andere lading. Gelukkig legt mijn vrouw niet ogenblikkelijk het verband.

We zijn bevangen door corona. Met het hamsteren van voedsel en het plunderen van de schappen in de supermarkt kwamen we uit bij de lagere fundamentele behoeften, zoals Maslow die onderscheidt in zijn behoeftepiramide. Terwijl we ons juist zo plezierig op de treden van erkenning en zelfverwerkelijking bevonden, maakt een collectieve hypochondrie zich van ons meester. Waar denken we aan als het tegenzit? Juist, een frisse bips.

Het vernis van de beschaving bladdert af. Bestuurders roepen op tot ‘kalmte’ maar de mensen zijn niet te temmen en gaan los op de sociale media. ‘Rutte? Da’s ook maar een mening.’ ‘Wat? Niet naar het strand? Maak ik toch zeker lekker zelf uit.’ Files op de wegen zijn inmiddels verplaatst naar de bouwmarkten, de McDrive en de gemeentelijke milieupleinen. De markt is nog net geen Sperrgebiet. Een wirwar van rode linten en verbod- en gebodsborden, nog geen militairen, bij de steeds spaarzamer wordende kramen bepalen die waar de marktbezoekers moeten lopen en staan. Overal plastic schermen. Alleen bij de kaasboer is niets veranderd. Zijn crew bestaat uit Hollands welvaren. Het kaasmeisje overhandigt mij met een knipoog de jong belegen. Geen virusje krijgt haar eronder.

En zo kon het gebeuren dat de regering tot strenge maatregelen overging. Het asociale gedrag van de Nederlandse bevolking moest direct afgelopen zijn. Maar de mensen zagen ‘de maatregelen’ ook maar als een mening. ‘Wie bepaalt dat ik me daaraan moet houden? Dat bepaal ik zelf wel. Stoplichten? Nee, die zijn voor een ander.’ De hypergeïndividualiseerde Nederlandse samenleving heeft een lelijk gezicht.
Gedrag van burgers in crisisomstandigheden, het zijn gouden tijden voor gedragsexperts. Hoe reageren mensen bijvoorbeeld op dwangmaatregelen in een samenleving waar het parool van de eigen verantwoordelijkheid heerst? In zijn klassieker ‘Allemaal andersdenkenden; omgaan met cultuurverschillen’ (1991) heeft de vermaarde – begin februari overleden – cultuur- en organisatiesocioloog Geert Hofstede laten zien dat nationale culturen een verschillend gewicht toekennen aan het streven naar individuele identiteit. Hofstede onderscheidde een aantal cultuurdimensies: individualisme versus collectivisme, machtsafstand, onzekerheidsvermijding en masculiniteit versus femininiteit. Later kwamen daar nog lange termijn- versus korte termijnoriëntatie en uitbundigheid versus terughoudendheid bij. Er is veel onderzoek verricht naar de invloed van nationale cultuurverschillen op allerlei organisatieaspecten.

In deze editie
cao-seizoen actuele ontwikkelingen overzicht relevante sociaaleconomische en cao-ontwikkelingen afgelopen periode
cao-seizoen hoofdpunten recente akkoorden
ODV Maritiem achtergrond Coronacrisis en Stichtingsoproep aan cao-partijen achtergrond Corona en cao-proces

De door Hofstede onderscheiden dimensies zien we ook terug in de beleidsaanpakken van nationale regeringen bij de bestrijding van de crisis. Zoveel landen, zoveel maatregelen. Het ene land kiest voor een volledige lock down, het andere land voor een lichte. Tussen België en Nederland vinden nota bene grenstwisten plaats. In Denemarken heerst een streng regime, maar ga je de brug over naar Zweden dan is alles anders. De restaurants zijn open en in Malmö kan je gerust een terrasje pakken.

Met naargeestige cijfers in de hand kijken verschillende regeringen naar elkaars prestaties: wie heeft de beste aanpak? Hofstede maakt onderscheid in individualistische en collectivistische samenlevingen. Nederland is een individualistisch land en scoort hoog op Hofstede’s individualisme-index. Het individualisme zie je terug in het beleid van de Nederlandse regering. Premier Rutte sprak van een ‘intelligente lock down’. Dat is een beleidsaanpak waarbij zoveel als mogelijk de harde regulering achterwege blijft en sterk wordt ingezet op zelfdiscipline. Eigenlijk is de coronacrisis een sociaal experiment zonder weerga, zowel op niveau van het individuele bedrijf en de individuele burger, als op het niveau van de overheid, de regering en de instituties.

Geert de Bruin (bruin@awvn.nl)

Verder lezen?

Log in of maak een tijdelijk account aan

0 reacties