Back to work: testen

Back to work: testenLogo AWVN-werkgeverslijn

Laatste update: 12/05/2021

  • Back to work: testen | Wat mag er?

    De werkgever moet op grond van zijn wettelijke zorgplicht zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Vanzelfsprekend wil hij ook niet dat collega’s elkaar met het coronavirus besmetten. Testen kan ertoe bijdragen dat er geen medewerkers op de werkvloer verschijnen die met het virus besmet zijn.

    De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) verbiedt de werkgever om medische gegevens van zijn medewerkers te verwerken. Dat betekent ook dat de werkgever zelf de medewerkers niet mag testen, ook niet als de werknemer daar toestemming voor zou geven. Hij kan dit wel door de bedrijfsarts laten doen. Ook kan hij het testen faciliteren, door medewerkers in de gelegenheid te stellen zich onder werktijd te laten testen en de kosten hiervan en eventuele reiskosten te vergoeden. De ervaring leert dat medewerkers dit over het algemeen waarderen en hier graag op vrijwillige basis aan meewerken. Ook zij hechten immers waarde aan een veilige werkomgeving.

    Maar kan de werkgever de medewerkers ook verplichten om zich te laten testen? De meningen hierover zijn verdeeld. Veelal is het uitgangspunt dat er op geen enkele wijze sprake mag zijn van dwang of sancties. Als er alternatieven zijn om een veilige werkomgeving te waarborgen, zoals de mogelijkheid om voldoende afstand te houden en waar nodig de verstrekking van beschermingsmiddelen, dan ligt dit voor de hand. Ook werken veel medewerkers inmiddels thuis, en dan is testen op verzoek de werkgever niet aan de orde.

    Maar soms is een test voorwaarde om te kunnen werken, bijvoorbeeld als de werknemer (die niet thuis kan werken) in quarantaine moet. Quarantaine duurt in beginsel tien dagen, maar de quarantaine kan bekort worden door een negatieve testuitslag na 5 dagen. De medewerker kan dan weer aan het werk, wat zo’n vier tot vijf werkdagen kan schelen. Ook kan een negatief testbewijs noodzakelijk zijn bij werk in het buitenland of bij grensoverschrijdend woon-werkverkeer.
    In die gevallen kan het werk dus niet gedaan worden zonder negatief testbewijs. Je zou kunnen stellen dat de werknemer die zich dan niet wil laten testen, zich niet als een goed werknemer gedraagt, en dat de oorzaak dat het werk niet kan worden verricht dan voor zijn rekening dient te komen. Voor de tijd dat het werk dan niet kan worden gedaan omdat hij zich niet wil laten testen, heeft hij dan geen recht op loon. Dit valt te verdedigen, maar of een rechter hierin mee zal willen gaan weten wij niet. Jurisprudentie hierover in verband met corona is er nog niet.
    Wel is het zaak om, als je als werkgever gevolgen wilt verbinden aan de weigering van de medewerker om zich te laten testen, dit tevoren duidelijk aan medewerkers kenbaar te maken.

  • Back to work: testen | Wat kan er?

    Wat testen betreft moet er een onderscheid tussen sectoren gemaakt worden die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de aanwezigheid van publiek (horeca, evenementen, kunst en cultuur, sport etc.) en bedrijven die hun personeel (ruimer) toegang willen geven tot de werkplek. Het belangrijkste verschil tussen deze twee groepen is uiteraard het feit dat de sectoren die publiek ontvangen geen arbeidsrelatie hebben met hun bezoekers, dit in tegenstelling tot de relatie tussen werkgever en werknemer. De denktank/werkgroep corona-testbewijzen van de SER (waarvan AWVN deel uitmaakt) heeft in maart 2021 een advies uitgebracht (Veilig en versneld open met verantwoord testbeleid) met aanbevelingen voor de praktische uitvoerbaarheid van de inzet van negatieve coronatestbewijzen, om het mogelijk te maken de Nederlandse samenleving sneller en op een veilige manier met verantwoord testgebruik te kunnen openen.

    Op dit moment (eind april 2021) voert de Rijksoverheid een proef uit met betrekking tot de toegang tot evenementen. Via een aantal pilots wordt gekeken hoe publiek met behulp van sneltesten toegang kan krijgen tot locaties en evenementen. Het is nog te vroeg om conclusies te verbinden aan de resultaten van deze evenementen en wat dit gaat betekenen voor de betrokken sectoren in de nabije toekomst.

    Voor bedrijven die hun medewerkers toegang tot de werkplek willen of moeten geven, moet onderscheid gemaakt worden tussen medewerkers die (geheel of gedeeltelijk) thuis kunnen werken en zij waarvoor dat niet mogelijk is.

    Voor medewerkers die thuis kunnen werken geldt vanuit de overheid het dringende advies om dit te doen. Wij adviseren bedrijven om niet van dit advies af te wijken. De Rijksoverheid heeft veel informatie gepubliceerd over (de criteria voor) thuiswerken. AWVN kan u helpen bij het formuleren van thuiswerkbeleid.

    Voor personeel dat niet kan thuiswerken stimuleert de Rijksoverheid om personeel frequent te laten testen en zo mogelijk gebruik te maken van de mogelijkheden die zelftesten bieden. AWVN onderschrijft dit advies van de Rijksoverheid. Preventief testen helpt om de uitbreiding van het coronavirus te voorkomen. Dat heeft gunstige effecten voor de samenleving als geheel maar ook voor individuele werkgevers. Inzetten van preventieve testen helpt immers om ziekteverzuim onder controle te houden, waardoor het maken van beleid op dit punt bedrijven direct voordeel biedt.

    Hoe faciliteer je als bedrijf het preventief testen van je medewerkers? In hoofdlijnen is dat mogelijk door óf het faciliteren van sneltesten op locatie óf het faciliteren van zelftesten. Hoe je dit doet kan je zien op werkgeverstesten.nl, een initiatief van VNO-NCW en MKB Nederland. Ook kunnen werkgevers een beroep doen op financiële tegemoetkoming van de overheid voor het faciliteren van (snel)testen.

  • Back to work: testen | Wat valt er te verwachten aan beleid of maatregelen?

    Op 13 april presenteerde het kabinet het openingsplan, gerelateerd aan het loslaten van de coronamaatregelen. In dit openingsplan is vooral aandacht voor de publieksafhankelijke sectoren. Over thuiswerken of de terugkeer naar de werkplek staat niets genoemd. Op dit moment gaat AWVN er dan ook van uit dat er voor 1 juli geen verandering komt in het dringende advies van de overheid om zoveel mogelijk thuis te werken.

    Omdat de vaccinatiegraad van de bevolking echter toeneemt, is het wel de verwachting dat dit dringende advies om thuis te werken later dit jaar wordt afgezwakt of zelfs losgelaten. Dat zal betekenen dat werkgevers de mogelijkheid krijgen om werknemers die nu nog vanuit huis werken, vaker naar kantoor te laten komen. Het is echter niet uit te sluiten dat dit gepaard gaat met een overheidsadvies om werknemers preventief te testen. Voor werkgevers is het dan ook raadzaam zich voor te bereiden op de inzet van deze preventieve testen.

    Net als nu het geval is voor werknemers die niet thuis kunnen werken, kan inzet van preventieve testen gebeuren door na te denken over testmogelijkheden op de werkplek en/of het faciliteren van zelftesten (zie verder hierboven). Er is nog geen duidelijkheid over het verlengen van de financiële tegemoetkoming door de overheid inzake (snel)testen, dus werkgevers doen er goed aan de financiële consequenties van het invoeren van preventief testen mee te nemen in hun beleid voor de nabije toekomst.

  • Back to work: testen | Hoe past dit in mijn HR-beleid en -strategie?

    De volgende fase van de coronacrisis, zo is onze verwachting, zal gepaard gaan met het inrichten van de ‘testsamenleving’. Op dit moment is het onduidelijk welk karakter die zal krijgen. De verwachting is dat het aantal besmettingen door het toenemen van de vaccinatiegraad zal gaan dalen. Dat zal ook het geval zijn met het aantal ziekenhuisopnames, waardoor de druk op de zorg af zal nemen. Het is mede hierdoor nog onduidelijk in hoeverre preventieve testen structureel ingezet zullen worden in het dagelijks leven. Dat dit het geval zal zijn voor publieke plekken en evenementen lijkt niet onwaarschijnlijk. Of preventieve testen echter ook structureel ingezet gaan worden voor het betreden van de werkplek is echter nog maar de vraag. Op scholen is de testbereidheid relatief laag. Zal dat ook het geval zijn op de werkvloer?

    Voor werkgevers is van belang om een goede communicatiestrategie in te richten rond het inzetten van testen. Besteed daarin aandacht naar zowel het element van vrijwilligheid als het belang van de testen voor de veiligheid van medewerkers. En geef aandacht aan de privacy-aspecten. Immers: in Nederland zijn we zeer terughoudend in het verzamelen en vastleggen van gezondheidsinformatie van medewerkers.

    Da inzet van preventieve testen onderdeel kan worden van het HR-beleid, valt natuurlijk niet uit te sluiten. Het kan dan onderdeel zijn van beleid dat ziet op de verantwoordelijkheid van werkgevers voor een gezonde en veilige werkplek (arbobeleid). Inzet van preventieve testen kan ook eventueel structureel deel gaan uitmaken van het verzuimbeleid.

    Het is dan ook goed dat werkgevers hun strategische HR-agenda op deze punten tegen het licht houden. Treed tijdig in overleg met de OR en vakorganisaties, zodat werknemers meegenomen worden in het belang van preventieve testen. Immers: testen afdwingen gaat niet, testen stimuleren is cruciaal. Maak dit dan ook onderwerp van de HR-strategie.