Arbeidsmarktkrapte: personeelstekorten terug van nooit weggeweest

Koekfabriek Andere Koek is niet het enige bedrijf dat openstaande vacatures niet vervuld krijgt. De arbeidsmarkt zit al tijden krap in haar jasje. Onlangs waarschuwde het CBS dat de krapte op het hoogste niveau ooit is: tegenover 100 werkzoekenden staan 106 vacatures. De coronacrisis heeft de arbeidsmarkt er niet minder krap op gemaakt. In sommige beroepen is de situatie zelfs knellender dan daarvoor.

De krapte is het meest zichtbaar als het om IT-beroepen gaat, zoals softwareontwikkelaars en security-specialisten: het aantal vacatures nam in het eerste kwartaal van 2021 met 23 procent toe. Ook in de zorg is de situatie zorgwekkend: bijna zeven op de tien vacatures zijn moeilijk te vervullen, waaronder die voor verpleegkundigen en verzorgenden. Daarnaast is in de techniek, bouw en logistiek de situatie al jaren onveranderd lastig.

Artikel uit de AWVN-jaarcongresbundel ‘Andere koek. Het beste bakken met wat je hebt’.
Download deze publicatie

Het personeelstekort zal in de toekomst nijpender worden. Volgens onderzoekscentrum ROA moeten 1,6 miljoen werknemers vervangen worden, onder meer vanwege de vergrijzing. In de transport en logistiek bijvoorbeeld, gaan de komende zes jaar meer dan 275.000 mensen uit dienst.

Daarbovenop komen nog vacatures die ontstaan omdat sectoren groeien, zoals zorg, IT en techniek. En vergeet niet de banen die de komende decennia ontstaan als gevolg van de verduurzaming van de economie. Werkgevers halen dan ook alles uit de kast om personeel te vinden, zo bleek al in 2019 uit een ledenonderzoek van AWVN. Vier op de vijf werkgevers had toen last van de krapte. Zij zetten instrumenten in als een hoger aanvangssalaris, een aanbrengpremie of het recht op het opnemen van een sabbatical.

De impact van krapte is groot. Natuurlijk is het voor bedrijven lastig om hun productie en dienstverlening op volle toeren te laten draaien als er te weinig personeel is. Maar de gevolgen zijn verstrekkender. Het werk komt op de schouders van het zittende personeel terecht, waardoor de werkdruk oploopt, het werkplezier eronder gaat lijden, het ziekteverzuim stijgt en de kwaliteit van het werk in het gedrang kan komen. Zo ontstaat al snel een vicieuze cirkel, want het wordt nóg moeilijker om mensen voor de sector te enthousiasmeren als het imago verslechtert. Zo komt er een rem op de doorgroei van organisaties te ontstaan, zelfs als de vraag daar eigenlijk geen aanleiding toe geeft. Zo stagneren hele segmenten van de economie.
Kortom: langdurige krapte schaadt niet alleen de organisaties die er direct mee te maken hebben, maar ook de welvaart en het welzijn van Nederland als geheel.

Laurens Harteveld (AWVN) geeft werkgevers vier tips in de strijd tegen de arbeidsmarktkrapte