Reistijd ook betaalde arbeidstijd?

13-09-2015

Het Europese Hof van Justitie heeft afgelopen week in een uitspraak bepaald dat reistijd van huis naar een klant of klus arbeidstijd is in de zin van de Arbeidstijdenrichtlijn.

Het Europese Hof van Justitie heeft afgelopen week in een uitspraak bepaald dat reistijd van huis naar een klant of klus arbeidstijd is in de zin van de Arbeidstijdenrichtlijn. De Arbeidstijdenrichtlijn geeft normen over maximale arbeidstijd en minimale rusttijd.

De procedure was aangespannen tegen de Spaanse vakbond tegen het veiligheidsbedrijf Tyco. Medewerkers werden eerder vanuit regiokantoren naar klanten gezonden. Na afschaffing van deze regiokantoren in 2011, vertrokken de medewerkers meteen vanuit huis naar de klant. Deze reistijd van huis naar de klant werd niet aangemerkt als arbeidstijd. Het Europese hof is van mening dat deze reistijd door de afschaffing van de regiokantoren niet ineens als rusttijd kan worden aangemerkt. Het feit dat medewerkers hun dag vanuit huis beginnen is het rechtstreekse gevolg van een besluit van de werkgever, aldus het Hof. De uren die de medewerkers maken van huis naar de klant, moeten volgens het Hof daarom als arbeidstijd worden meegeteld.

Deze uitspraak heeft nogal tot wat commotie geleid in de media. Zo wordt onder meer de suggestie gewekt dat deze reis-uren altijd moeten worden betaald – wat grote gevolgen zou hebben voor werknemers die vanuit huis opereren en ergens anders een opdracht moeten uitvoeren, zoals adviseurs, loodgieters en thuiszorgmedewerkers. Zie bijvoorbeeld het artikel Europees Hof: reistijd van en naar een klus is werktijd in de Volkskrant van 12 september.

De volgende nuances zijn volgens AWVN in deze kwestie van belang.
• Deze uitspraak heeft alleen betrekking op de normen van de Arbeidstijdenrichtlijn. Deze geven aan hoeveel iemand mag werken en hoeveel rusttijd iemand moet krijgen. De richtlijn zegt niets over betaling van deze uren. Ook het Europese Hof geeft in de uitspraak expliciet aan dat de werkgever de betaling van de reisuren bepaalt. Loon is een arbeidsvoorwaardelijke afspraak die tussen werkgever en werknemer(sorganisatie) gemaakt wordt. De uitspraak heeft dus geen rechtstreeks gevolg voor de hoogte van loonkosten in Nederland. Wel kan verwacht worden dat vakbonden deze uitspraak aangrijpen om dit onderwerp op tafel te krijgen.
• Deze uitspraak ziet op een specifieke case met eigen omstandigheden. Het Hof: In omstandigheden als die aan de orde in het hoofdgeding, is de tijd die werknemers zonder vaste of gebruikelijke werkplek dagelijks besteden aan de reis tussen hun woonplaats en de locatie van de door hun werkgever aangeduide eerste en laatste klant, "arbeidstijd" in de zin van deze bepaling
In deze Spaanse case vertrekken de medewerkers vanuit huis om naar een klus op dagelijkse wisselende locaties te gaan omdat de werkgever de regiokantoren heeft gesloten. Het Europese hof neemt nu juist dit besluit (de sluiting van de regiokantoren) mee in zijn overweging: het vertrek vanuit huis vloeit niet voort uit de wens van de medewerkers zelf, maar heeft rechtstreeks te maken met de het besluit van de werkgever over sluiting van de regiokantoren zelf. Het is dan ook onduidelijk in hoeverre deze uitspraak gevolgen heeft voor medewerkers waarmee van meet af aan is afgesproken dat de reistijd van huis naar de klant niet als arbeidstijd moet worden beschouwd.

Kim van der Hoeven (AWVN)