Welk arbeidsrecht is van toepassing in een internationale situatie?

18-05-2017

Arbeidsovereenkomst internationaal werken en gevolgen detacheringsrichtlijn: twee aspecten zijn aan de orde bij een uitspraak van het Hof Den Bosch van 2 mei 2017 inzake internationaal transport.

Wanneer bedrijven medewerkers in het buitenland laten werken of juist naar Nederland halen, komt veelal ook de vraag aan de orde welk arbeidsrecht van toepassing is op de arbeidsovereenkomst met de werknemers die internationaal werken. Daarnaast is er de vraag welke gevolgen de detacheringsrichtlijn heeft op dit internationaal werken. Deze twee aspecten zijn aan de orde bij een uitspraak van het Hof Den Bosch van 2 mei 2017 inzake internationaal transport.

Feiten
Het Hof gaat uit van de volgende feiten:

• Een Nederlands bedrijf oefent een transportonderneming uit. Dit bedrijf is lid van een werkgeversvereniging die cao’s afsluiten.
• Een transport-cao is algemeen verbindend verklaard, een andere niet.
• Het Nederlandse bedrijf heeft verschillende zusterbedrijven in het buitenland, waaronder Duitsland en Hongarije.
• De bestuurder van het Nederlandse bedrijf is eveneens bestuurder van de buitenlandse bedrijven.
• Alle bedrijven maken voor hun ICT en financiën gebruik van een Nederlandse service bv. Andere werkzaamheden, zoals planning, orderverwerking, administratie en quality wordt door de buitenlandse werkgever gedaan.
• De Hongaarse chauffeurs hebben een arbeidsovereenkomst met hun Hongaarse werkgever.
• De Duitse chauffeurs hebben een arbeidsovereenkomst met hun Duitse werkgever.
• De Nederlandse cao’s worden niet op de Hongaarse en Duitse werknemers toegepast.
• De werkzaamheden worden in meer dan overwegende mate buiten Nederland verricht en slechts voor een gering deel op Nederlands grondgebied. Wel was de startplaats veelal Nederland, evenals het eindpunt.

Vraagstelling
De vraagstelling betreft in wezen de vraag of het Nederlandse bedrijf op basis van de cao's verplicht kan worden om aan de buitenlandse werkgevers op te leggen dat zij ook de Nederlandse cao's moeten naleven, wanneer de detacheringsrichtlijn (in Nederland omgezet in de WAGA/WagwEU) van toepassing is.

Antwoord Hof
Op basis van de feiten kan geoordeeld worden dat het arrest van het Hof van Justitie is gevolgd, dat voor transportarbeid duidelijke richtsnoeren heeft gegeven voor het bepalen van het toepasselijke arbeidsrecht. Dit betreft het arrest Heiko Koelzsch, waarin bepaald wordt, dat het gewoonlijke arbeidsrecht van transportarbeiders wordt vastgesteld door na te gaan in welke staat zich de plaats bevindt van waaruit de werknemer zijn transportopdrachten verricht, instructies voor zijn opdrachten ontvangt en zijn werk organiseert, alsmede de plaats waar zich de arbeidsinstrumenten bevinden. Nagegaan moet worden in welke plaatsen het vervoer hoofdzakelijk wordt verricht, in welke plaatsen de goederen worden gelost en naar welke plaats de werknemer na zijn opdrachten terugkeert. Op basis van de feiten oordeelt het hof dat het toepasselijke arbeidsrecht het buitenlandse arbeidsrecht is.

Het Hof is daarnaast van mening dat de detacheringsrichtlijn niet van toepassing is en dat het Nederlandse bedrijf niet de cao-verplichting aan de buitenlandse bedrijven hoeft op te leggen.

Het Hof lijkt ook te zeggen dat dit soort vergewisbepalingen of ketenbepalingen in strijd zijn met het vrij verrichten van diensten.

Wat niet helemaal duidelijk wordt is wat nu eerst komt. Is dat de Europese verordening inzake verbintenissen uit overeenkomsten, waaronder arbeidsovereenkomsten, of is dit de detacheringsrichtlijn? De Europese verordening bepaalt het toepasselijke arbeidsrecht in zijn totaliteit. Bepalend hiervoor is de plaats waar of van waaruit de arbeid gewoonlijk wordt verricht. Bij detachering is dit het land van waaruit gedetacheerd wordt, omdat de detachering slechts tijdelijk naar een andere lidstaat plaatsvindt. De detacheringsrichtlijn geeft aan dat bij grensoverschrijdend werken slechts beperkt inbreuk mag worden gemaakt op het buitenlandse arbeidsrecht, namelijk enkel voor wat betreft zeven kernbepalingen, opgenomen in de wet en/of algemeen verbindend verklaarde cao. Het hele hiring and firing (denk voor Nederland aan de Wwz) blijft bij detachering naar Nederland in het buitenland. Nederland mag alleen de kernbepalingen opleggen.

Wanneer de Europese verordening voorrang zou hebben, zou het hele Nederlandse arbeidsrecht van toepassing kunnen zijn, zoals het Nederlands BW met ontslagbepalingen, de Nederlandse cao, aanvullend pensioen, etc. Wanneer de detacheringsrichtlijn voorrang zou hebben mogen enkel de kernbepalingen toegepast worden en moet het buitenlands arbeidsrecht gerespecteerd worden. Dit maakt dus nogal wat verschil uit.

AWVN is van mening dat we met deze uitspraak een stapje dichterbij zijn met betrekking tot meer duidelijkheid over de voorrang van de verordening of de detacheringsrichtlijn. Meer duidelijkheid wordt eind mei verwacht, wanneer het Hof Arnhem een uitspraak gaat doen in de 'A-2 zaak'. In deze zaak is aan de orde of de Portugese en Poolse werknemers daadwerkelijk gedetacheerd zijn en het buitenlandse arbeidsrecht van toepassing blijft, dan wel of het volledige Nederlandse arbeidsrecht mag worden opgelegd.