Blog eigentijdse arbeidsvoorwaarden (Bea)

AWVN nodigt iedereen uit mee te denken over modernisering van arbeidsvoorwaarden. Met regelmatige blogs willen we de komende maanden de discussie niet alleen binnenskamers voeren, maar samen met alle geïnteresseerden. Denkt u mee?

Ombouwen ontziemaatregelen ouderen naar verlof voor alle medewerkers

Aan heel wat cao-tafels wordt er een robbertje gevochten over ontziemaatregelen voor oudere werknemers. Maar het kan ook anders. Bij de cao van de SER zijn cao-partijen er samen in geslaagd de seniorendagen om te bouwen naar verlof voor alle medewerkers.

Met het verschuiven van de AOW-gerechtigde leeftijd zijn de veranderende opvattingen over ‘ouderen’ heel concreet geworden. Desondanks kennen veel cao’s nog bepalingen over het ontzien van oudere medewerkers op basis van één criterium, namelijk de leeftijd.

Deze ontziemaatregelen, zoals seniorenverlof, zijn in de vorige eeuw geïntroduceerd. Aanvankelijk vaak als tijdelijk instrument bedoeld, maar uiteindelijk structureel geworden. De laatste jaren zijn dergelijke maatregelen in toenemende mate ter discussie komen te staan. Door de vergrijzende arbeidsmarkt maken steeds meer werknemers gebruik van ontziemaatregelen en zijn de regelingen voor werkgevers erg kostbaar geworden. Daarnaast staan ze haaks op maatschappelijke ontwikkelingen die uitgaan van langer kunnen doorwerken. En ook niet onbelangrijk, ontziemaatregelen die enkel zijn gebaseerd op leeftijd zijn in beginsel discriminatoir.

Bij de cao van de SER is het cao-partijen gelukt in harmonie grotere stappen te zetten. De extra leeftijdsafhankelijke verlofrechten voor oudere werknemers zijn per 1 januari 2016 omgezet in extra verlof voor alle medewerkers.
Een aantal factoren heeft de doorslag gegeven om een succesvolle cao-afspraak te kunnen maken. In de eerste plaats het gezamenlijk optrekking van cao-partijen. Dat werd mogelijk gemaakt door het uitgangspunt van kostenneutraliteit, waardoor zowel de werkgevers als de medewerkers niets hoefden in te leveren. Als tweede was er volledige transparantie in het hele proces. Er werd niets in de achterkamertjes besloten. De afspraak kwam tot stand voor en door de medewerkers. Dat werd enerzijds gerealiseerd door een representatieve medewerkersdelegatie die leidend was in het proces, en anderzijds doordat alle medewerkers hun voorkeuren kenbaar kunnen maken en hun ideeën kunnen inbrengen. En als derde waren volwassen arbeidsverhoudingen essentieel, waarbij medewerkers onderling, met hun leidinggevenden en met HR op gelijkwaardige basis in gesprek zijn gegaan.

De SER-casus past niet bij iedere cao. Elke organisatie heeft zijn eigen situatie (denk aan bedrijfscultuur, bestaande inzetbaarheidsinstrumenten en werknemerssamenstelling) en een eenvoudig ‘copy-paste’ zal daarom niet werken. Wat uit de SER-casus wél blijkt is dat ombouw van ontziemaatregelen mogelijk is. Daarbij spelen transparantie, goede communicatie en werknemersparticipatie een cruciale rol. Als cao-partijen aan andere cao-tafels constateren dat de voortgang stokt, kan het helpen om te kijken of aan deze aspecten voldoende aandacht is besteed.

Deze blog is een samenvatting van een artikel dat onlangs is verschenen in Zeggenschap van de hand van Daniëlle van der Laan (teamleider HR bij de SER) en Laurens Harteveld (AWVN-beleidsadviseur).
► Bekijk de uitgebreide beschrijving van de SER-case.

Laurens Harteveld, senior beleidsadviseur. Reageren? Mail naar l.hartveld@awvn.nl.
6 januari 2017

BEA plaatje.png

Blog Eigentijdse Arbeidsvoorwaarden

Eigen regie arbeidsvoorwaarden - Geert de Bruin, 31 oktober 2016
Employment deal - Geert de Bruin, 17 oktober 2016
Alle ontziemaatregelen ombouwen? - Laurens Harteveld, 3 oktober 2016
Regie over eigen loopbaan, Geert de Bruin, 26 september 2016
Leeftijdsonafhankelijk maken van arbeidsvoorwaarden - Laurens Harteveld, 23 juni 2016
Pensioen - Geert de Bruin, 30 mei 2016
Ombouwen seniorendagen - Laurens Harteveld, 17 mei 2016
• Integrale benadering van arbeidsvoorwaarden - Geert de Bruin, 9 mei 2016
Generatieproof maken van arbeidsvoorwaarden - Laurens Harteveld, 3 mei 2016
Welkom - Geert de Bruin, 26 april 2016

​BEA staat voor Blog Eigentijdse Arbeidsvoorwaarden. Het is een soort vrije ruimte, een laboratoriumomgeving, waarbinnen we vrijelijk willen nadenken, discussiëren en experimenteren: proeven van gedachten. Het gaat in dit kennislab uitdrukkelijk om prille beleidsvoorbereiding en niet om goed doordachte en breed afgestemde AWVN-standpunten. Het gaat om een verkenning van ideeën en gedachten met iedereen die wil meepraten binnen en buiten AWVN. Wij horen graag van u!