Nationale Reisopera: efficiënte operatie

Het dichtdraaien van de subsidiekraan trof Stichting Nationale Reisopera hard. Een grootschalige reorganisatie met veel gedwongen ontslagen was onvermijdelijk.

Vraagstuk
Door substantiële bezuinigingen in de cultuursector werd Stichting Nationale Reisopera hard getroffen. Een grootschalige reorganisatie met veel gedwongen ontslagen was onvermijdelijk. Ten aanzien van de werknemers gold dat veel van hen geheel of gedeeltelijk hun baan hadden verloren. Zo moest Stichting Nationale Reisopera bijvoorbeeld afscheid nemen van het voltallige eigen koor en diverse medewerkers die de operaproducties op allerlei wijzen ondersteunden. Voor Stichting Nationale Reisopera betekende de reorganisatie een totale omslag in het zijn en doen. Van een volwaardig en hoogwaardig opera productiebedrijf, was krimp tot een kleine, slagvaardige en flexibele opera productiekern noodzakelijk. Cultureel ondernemerschap moest worden bevorderd om inkomsten te kunnen genereren.

Oplossing
Van zeer groot belang was een afwikkeling van de dienstverbanden per ultimo 31 december 2012. Per 1 januari 2013 werd de subsidie immers dusdanig naar beneden bijgesteld dat de boventallige werknemers niet in dienst konden blijven na 1 januari 2013. Dat zou onbetaalbaar en daarmee desastreus zijn geweest voor de organisatie. Daarnaast was het van groot belang dat het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen voldoende financiële middelen ter beschikking zou stellen om fatsoenlijke afvloeiingsregelingen te kunnen betalen. Hierbij speelde een rol dat op grond van de cao boventallige werknemers recht hadden op kostbare uitkeringen op grond van wachtgeldregelingen. Stichting Nationale Reisopera kon dit onmogelijk zelf financieren. Stichting Nationale Reisopera mocht namelijk zelf voor dit soort zaken geen reserves aanhouden. Astrid Zuidinga van AWVN-advocaten heeft met ondersteuning van haar collega’s en het secretariaat Stichting Nationale Reisopera bijgestaan vanuit de eigen expertises bij het reorganisatieproces: vanaf de adviesaanvraag die bij de OR is ingediend, tot aan de afwikkeling van de dienstverbanden, het overleg met de vakbonden en de totstandkoming van het Sociaal Plan. Hierbij is ook Marco Veenstra betrokken als arbeidsjurist vanwege zijn expertise met wachtgeldregelingen en de vakorganisaties in de cultuursector. Ed van Tongeren heeft als accountmanager/A-adviseur ondersteuning geboden bij de voorbereiding en tijdens het overleg met de vakbonden en de OR. Jan de Graaf heeft ondersteuning geboden bij het berekenen van de aan de werknemers toekomende vergoedingen en de aan het Ministerie te vragen bijdrage. Daarnaast heeft hij Stichting Nationale Reisopera bijgestaan bij de individuele gesprekken met de boventallige werknemers voor zover het de toelichting op de berekeningen betrof. Al met al een mooi staaltje van multidisciplinaire samenwerking. De samenwerking met de betrokkenen vanuit Stichting Nationale Reisopera is bijzonder prettig verlopen.

Resultaat
Veel werknemers hebben besloten toch een vaststellingsovereenkomst te tekenen en dus met wederzijds goedvinden afscheid van Stichting Nationale Reisopera te nemen. Voor een aantal werknemers is de ontslagprocedure doorgezet en is de arbeidsovereenkomst via die weg beëindigd. Astrid Zuidinga: “In die gevallen is soms fors verweer gevoerd, maar dat hebben wij goed kunnen weerleggen. Het is gelukt om de arbeidsovereenkomsten van alle werknemers tijdig te beëindigen. Wat hierbij hielp was dat wij de vakbonden bereid hebben gevonden om de opzegtermijnen te bekorten tot een maand. Dit gaf maximale ruimte om tot een goed Sociaal Plan te komen. Dit was complex omdat lange tijd onduidelijk bleef welk bedrag aan frictiekostenvergoeding het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen bereid was te verstrekken om aldus het Sociaal Plan te kunnen financieren.” Stichting Nationale Reisopera kon die niet uit eigen middelen financieren, althans slechts voor een heel klein gedeelte. Het uitblijven van snelle duidelijkheid op dit punt, maakte dat de druk op het proces en de betrokkenen  hoog was. Uiteindelijk is met de vakbonden een goed Sociaal Plan afgesloten dat past binnen de beperkte budgettaire ruimte. Ook het overleg met de OR is als betrokken en constructief ervaren ondanks het soms opspelen van emoties over de principiële beslissing van de Rijksoverheid om de bezuinigingen op cultuur, wat voor velen zwaar viel. Ook de werknemers hebben zich tot op de laatste dag vol ingezet voor Stichting Nationale Reisopera, zowel degenen die betrokken waren bij de uitvoering van de reorganisatie, als de uitvoerenden die nog een prachtige slotuitvoering hebben gegeven. Nicolas Mansfield, de huidige directeur van Stichting Nationale Reisopera over hoe hij de samenwerking met AWVN heeft ervaren: “Buitengewoon goed, snel en efficiënt en met heel veel expertise op de diverse terreinen.”