Afschaffing onbelaste reiskostenvergoeding (“forensentaks”)

De forensentaks is opgenomen in een apart wetsvoorstel (Wet herziening fiscale behandeling woon-werkverkeer) en omvat de volgende maatregelen: (i) afschaffing van de mogelijkheid om met ingang van 1 januari 2013 een belastingvrije vergoeding te geven van € 0,19 per kilometer voor woon-werkverkeer en (ii) met ingang van 1 januari 2013 telt voor de bepaling of een werknemer met een auto van de zaak meer of minder privé rijdt dan 500 kilometer per jaar ook het aantal kilometers in het kader van woon-werkverkeer mee. De mogelijkheid om een belastingvrije vergoeding van € 0,19 per kilometer te betalen voor zakelijke reizen blijft in 2013 bestaan. Met ingang van 1 januari 2014 zal ook deze vergoeding worden geschrapt waartegenover een verhoging van het algemene forfait van de werkkostenregeling staat van 0,5%.

Een eerste gevolg van de forensentaks is dat het onderscheid tussen woon-werkverkeer en zakelijke reizen terugkeert. In wezen keren we daarmee terug naar de situatie zoals die was voor 1 januari 2004, want ook toen was dat onderscheid relevant. Voor de vraag wat onder woon-werkverkeer moet worden verstaan, is gekozen voor de definitie uit de btw. Voor de btw geldt dat woon-werkverkeer de reizen zijn van de woonplaats van de werknemer naar een in de arbeidsovereenkomst genoemde vaste werkplaats. Als er geen arbeidsovereenkomst is, dan worden alle reizen van de woonplaats naar een bedrijfsadres als woon-werkverkeer aangemerkt. Voor ambulante werknemers geldt dat er geen vaste arbeidsplaats is zolang de werknemer niet langer dan 1 jaar naar een arbeidsplaats reist. Als een werknemer verschillende werkplaatsen heeft die regelmatig worden gebruikt, dan geldt dat voor de vraag of een bepaalde reis onder het woon-werkverkeer valt moet worden gekeken naar de reisfrequentie en waar in belangrijke mate werkzaamheden worden verricht. Onderdeel van de wet zijn overgangsmaatregelen voor het openbaar vervoer en voor het meetellen van de woon-werkkilometers in het kader van de bijtelling van de auto van de zaak. OV abonnementen die zijn aangegaan vóór 25 mei 2012 blijven onbelast. Voor leaseauto’s waarvoor vóór 25 mei 2012 het leasecontract is aangegaan, wordt de bijtelling gedurende de looptijd van het contract beperkt tot 25% van de bijtelling die zij zouden hebben gekregen als zij meer dan 500 kilometer per jaar privé zouden hebben gereisd. Het verlaagde tarief geldt tot uiterlijk 1 januari 2017 en zolang het privé gebruik van de auto van de zaak (exclusief het woon-werkverkeer) niet hoger is dan 500 kilometer per jaar. Voor de bestelauto waarvoor voor 25 mei 2012 een verklaring is afgegeven dat de auto uitsluitend zakelijk wordt gebruikt, geldt het overgangsrecht als naast de zakelijke kilometers en de woon-werkkilometers geen privé kilometers worden gemaakt met de auto.

In de Memorie van Toelichting wordt gewezen op een tweede gevolg van de geplande maatregelen, namelijk de substantiële mobiliteitseffecten en de positieve milieueffecten.

AWVN vindt
Er lijkt weinig maatschappelijk draagvlak voor de geplande maatregelen rondom de afschaffing van de reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer. Dat blijkt onder andere uit de paginagrote advertentie in de dagbladen van een aantal maatschappelijk georiënteerde organisaties, zoals de vakbonden, de ANWB en VNO-NCW en MKB Nederland. Ook politiek lijkt de steun voor de maatregelen uit het Lente-akkoord behoorlijk te zijn weggeëbd getuige de verkiezingsprogramma’s van nota bene een aantal politieke partijen die deelgenoot waren bij het Lente-akkoordoverleg. Dat is echter geen garantie dat de afschaffing van de reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer niet doorgaat. Immers, de plannen voor de afschaffing van de reiskostenvergoeding zijn onderdeel van een pakket van maatregelen om het EMU-tekort terug te brengen tot minder dan 3%. Bij afwezigheid van een betaalbaar alternatief is de kans aanwezig dat de afschaffing doorgaat. Dat zou betekenen dat veel werknemers die een reisvergoeding ontvangen fors aan koopkracht moeten inleveren (gemiddeld € 600 netto per jaar). Ook werkgevers zijn niet gebaat bij het afschaffen van de reiskostenvergoeding, vanwege de druk om compensatie van het netto nadeel en de onevenredig grote administratieve lastenverzwaring.
AWVN ondersteunt het tegenhouden van de afschaffing van de onbelaste reiskostenvergoeding en vindt dat er moet worden gekeken naar mogelijke alternatieven, zoals het verlagen van de onbelaste reiskostenvergoeding tot € 0,10 € 0,12 of € 0,13 per kilometer. De bezuinigingsmaatregelen van Prinsjesdag leiden op dit moment tot een EMU-tekort van 2,7%. Het restant kan worden aangewend als een bron voor de alternatieve financiering en inmiddels is ook duidelijke dat (werkende) Nederlanders een verhoging van de overdrachtsbelasting minder ingrijpend vinden dan de afschaffing van de onbelaste reiskosten. AWVN dringt er bij de politiek op aan om te zoeken naar een betaalbaar alternatief en het terugdraaien van de geplande afschaffing van de reiskostenvergoeding.