Arbeid en gezondheid, duurzame inzetbaarheid

Maatregelen uit de begrotingen van SZW en VWS op het gebied van arbeid en gezondheid, en duurzame inzetbaarheid.

Gezond en veilig werken
Meer fatsoenlijk werk betekent ook gezonder en veiliger werk. Dit draagt bij aan meer plezier op de werkvloer en minder verzuim of permanente uitval. Werknemers en werkgevers worden uitgenodigd om samen met praktische oplossingen hiervoor te komen. Het kabinet kiest voor bewustwording en ondersteuning van initiatieven uit de samenleving. De belangrijkste speerpunten voor 2016 zijn het programma zelfregulering, de arbeidsgerelateerde zorg en de ketenaanpak. Het programma zelfregulering ondersteunt kennisdeling en innovatieve projecten in branches en bedrijven. De website (www.gezondenveiligwerkt.nl) biedt daarbij een digitale ontmoetingsplek voor betrokken partijen. Een nieuw thema voor 2016 is gezond en veilig werken in een veranderende arbeidsmarkt.

Arbeidsgerelateerde zorg
Bij arbeidsgerelateerde zorg spelen onder meer vragen rondom een door het kabinet geconstateerde  tekort aan bedrijfsartsen en de melding van beroepsziekten. Het kabinet ondersteunt initiatieven gericht op preventiebeleid en slimme arrangementen voor arbodienstverlening.
Naar aanleiding van het SER-advies 'Betere zorg voor werkenden' is een wetsvoorstel gemaakt dat erop gericht is zowel de kwaliteit van het handelen van bedrijfsartsen als de werking van het stelsel van arbeidsgerelateerde zorg te verbeteren. Parallel worden sociale partners gestimuleerd en waar nodig gefaciliteerd om aan de slag te gaan met sectorale en regionale initiatieven onder andere gericht op preventie. AWVN zal daartoe met enkele sectoren de mogelijkheden onderzoeken om als proeftuin te fungeren. Daarnaast zal samenwerking tussen bedrijfsgezondheidszorg en reguliere zorg, instroom van bedrijfsartsen en melding van beroepsziekten verder worden gestimuleerd. Nieuwe regelgeving treedt in 2016 in werking.

Ketenaanpak
De ketenaanpak gezond en veilig werken stimuleert opdrachtgevers aandacht te schenken aan een goede werkomgeving. Vanwege de grote invloed van opdrachtgevers op de arbeidsomstandigheden wordt hieraan in 2016 nadrukkelijk aandacht besteed. De aanpak zal bestaan uit onderzoeken van mogelijkheid tot aanpassen en uitbreiden van regelgeving, stimuleren van zelfregulering en kennis- en informatie-uitwisseling tussen en binnen sectoren.
De regels voor opdrachtgevers in de bouw worden doorgelicht en mogelijk aangescherpt en er komen regels voor opdrachtgevers in de asbestverwijderingsbranche. Tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap geeft het kabinet speciale aandacht aan betere regelgeving op het terrein van arbeidsomstandigheden. Nederland is voorstander van meer doelregelgeving en minder middelregelgeving. Dus wel aangeven hoe hoog het beschermingsniveau moet zijn, maar aan werkgevers en werknemers overlaten hoe zij dit doen. Daarnaast streeft het kabinet naar een betere bescherming van werknemers tegen kankerverwekkende stoffen. Hiervoor is aanpassing van de carcinogenenrichtlijn vereist

Werken met psychische aandoening
Mensen met psychische aandoeningen hebben het vaak extra lastig om aan het werk te komen én te blijven. Het stigma en gebrek aan kennis over de mogelijkheden van participatie bij zowel gemeenten, de GGZ als werkgevers spelen een belangrijke rol. Van de ministeries van SZW en VWS loopt een initiatief om de participatie van mensen met psychische aandoeningen te bevorderen. Een groot aantal partijen, waaronder VNG, VNO-NCW/MKB, UWV, Geestelijke Gezondheidszorg Nederland en de cliëntenkoepel Landelijk Platform GGz, doet hieraan mee. AWVN zal zich hierbij met name richten op een realistische rol van de werkgever. Daartoe ondersteunt zij ook het initiatief van de commissie Werk en gezondheid.

Duurzame inzetbaarheid
De verhoging van de AOW-leeftijd en de snel veranderende arbeidsmarkt vergroten de noodzaak voor werkgevers en werknemers om werk te maken van duurzame inzetbaarheid, zodat werknemers niet al voor hun pensioen uitvallen. Tijdig investeren is voor werknemers nodig om wendbaar te blijven op de arbeidsmarkt, uitval te voorkomen en productiviteit te bevorderen. Het programma duurzame inzetbaarheid stimuleert dit via een aantal sporen. Zo heeft het kabinet met MKB-Nederland afspraken gemaakt om ook in het midden- en kleinbedrijf werk te maken van duurzame inzetbaarheid. Bij deze bedrijven zijn vaak minder middelen beschikbaar dan bij grote ondernemingen. Het project «Werkend leren» stimuleert het (informeel) leren op het werk. AWVN participeert bij het uitvoeren van pilots om leren op de werkplek te stimuleren.
De campagne rondom werkstress loopt door en geeft in 2016 in het bijzonder aandacht aan psychosociale arbeidsbelasting veroorzaakt door ongewenste omgangsvormen als discriminatie en seksuele intimidatie. AWVN zal het werkdruk/stress onderzoek in de financiële sector mogelijk uitbreiden naar de sectoren onderwijs, zorg en onder flexibele arbeidskrachten/ zzp’ers.
In 2016 krijgt het vroegtijdig, in het (beroeps)onderwijs, aanleren van de juiste competenties ten aanzien van gezond en veilig werken extra aandacht. Tot slot komt er een nader onderzoek naar de duurzame inzetbaarheid van kwetsbare werknemers.

Subsidies
Voor het programma Zelfregulering Gezond en Veilig Werken wordt € 1,1 miljoen ingezet voor het ondersteunen van branches en bedrijven bij het ontwikkelen en implementeren van instrumenten van zelfregulering op het terrein van gezond en veilig werken. Deze activiteiten zijn erop gericht partijen te stimuleren en te faciliteren om zelf initiatieven te nemen om veilig en gezond werken blijvend te verbeteren. In 2016 ligt de focus op het actief verspreiden van goede praktijken en het ontwikkelen en implementeren van effectieve instrumenten van zelfregulering in kansrijke branches. € 0,4 miljoen wordt ingezet voor subsidies gezond en veilig werken. Dit betreffen vooral subsidies die veilige omgang met gevaarlijke stoffen zoals asbest, nanomaterialen en explosieven moeten bevorderen.
Voor het programma Duurzame Inzetbaarheid wordt € 0,7 miljoen besteed aan het project ‘Duurzame Inzetbaarheid in het mkb’. Het doel is te bewerkstelligen dat binnen het mkb structureel aandacht komt voor duurzame inzetbaarheid. AWVN participeert door 50 MKB-bedrijven (tot 250 medewerkers) bedrijven te adviseren over hun duurzame inzetbaarheid.

Verdere financiële ondersteuning
Een bedrag van € 0,5 miljoen is bestemd voor het Arboportaal. Dit portaal dient als startpunt voor werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers voor informatie over arbeidsomstandigheden. Doel is om werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers te informeren over gezond en veilig werken en waar relevant door te verwijzen naar andere relevante bronnen.
Voor het programma Duurzame Inzetbaarheid wordt € 1,7 miljoen besteed aan het vergroten van de bewustwording bij werkgevers en werknemers van psychosociale arbeidsbelasting en het stimuleren en faciliteren dat zij hiermee aan de slag gaan. In aanvulling op de lopende thema’s pesten, agressie en geweld en werkstress is de campagne in 2016 gericht op seksuele intimidatie en discriminatie binnen het brede thema ongewenst gedrag.

Kerncijfers gezond en veilig werken
In 2014 hebben zeventien op de duizend werknemers een arbeidsongeval gehad met ten minste een dag verzuim. Het ziekteverzuim is in 2014 verder gedaald naar 3,8%. Het aantal incidenten met gevaarlijke stoffen en de naleving zorgplicht Arbowet laten een vrijwel stabiel beeld zien.

Nationaal programma preventie alles is gezondheid (www.allesisgezondheid.nl)
Binnen dit programma, waarvan VNO-NCW en AWVN ook partner zijn, maken partijen afspraken en ondernemen gezamenlijk acties die een beweging op gang brengen. Een beweging die leidt tot een gezonder en vitaler Nederland. Bij een gezonder en vitaler Nederland moet de hele samenleving worden betrokken.
Met een goede gezondheid kun je goed werken, tot op hoge leeftijd. Maar andersom is ook waar: werken is goed voor de gezondheid. Gezondheid op de werkvloer en daarbuiten is daarom een zaak van werknemers én werkgevers. Beiden moeten inzicht krijgen in hoe gezondheid en duurzaam werken met elkaar in verband staan. En hoe ze in eigen hand te krijgen zijn. Samenwerking tussen gemeenten, onderwijs, zorg en bedrijfsleven helpt hierbij.

Europees Sociaal Fonds (ESF)
De uitvoering van de nieuwe ESF-programmaperiode 2014–2020 loopt in ieder geval tot en met 2022. Subsidie wordt verstrekt aan projecten met de volgende thema’s:
- Actieve inclusie: re-integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt;
- Actief en gezond ouder worden: het bevorderen van duurzame arbeidsinzet van werkenden.

Wat vindt AWVN?
Het beleid bouwt consequent voort op de lijn die reeds een aantal jaren is ingezet. Beleid op hoofdlijnen met een grotere rol voor werkgevers en werknemers. AWVN ondersteunt het belang dat het kabinet hecht aan duurzame inzetbaarheid en gezond en veilig werken. Keuzes ten aanzien van een andere arbeidsgerelateerde zorg worden echter vermeden en daarmee is het beleid niet ambitieus.

Cas Hoogbergen